آقايان محترم جائى كه بيگانگان نديده و نشناخته بدون حبّ و بغض فقط روى قاعده و مبناى علمى چنين حكميّت نمايند .
ما و شما بايد بطريق اولى اين راه را بپيمائيم و روى همين دو قاعده هر كس را لايق پيغمبرى و واجد شرايط ديديم پيروى از او بنمائيم .
و همچنين است مقام خلافت و جانشينى پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه اگر با ديده انصاف و بصيرت بنگريم و از غرضرانى و تعصّب خارج و لباس عادت را از تن بيرون كنيم ميفهميم بعد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در ميان صحابه احدى لياقت اين معنى را نداشته كه أزهد و أعلم و أفضل بعلاوه اعلا نسبا از مولا امير المؤمنين عليه السّلام باشد .
جميع علوم منتهى بعلى عليه السّلام مىشود
چه آنكه آن حضرت بعد از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جامع جميع فضائل و كمالات بوده علوم اولين و آخرين در نزد آن بزرگوار بوده و جميع علومى كه در ميان خلق متعارف است از حكمت و كلام و تفسير و قرائت و صرف و نحو و فقه و و هندسه و طب و نجوم و عدد و جفر و حساب و شعر و خطبه و موعظه و بديع و فصاحت و لغت و منطق الطير تمام به آن حضرت منتهى مىشود .
در جميع اين علوم يا آن حضرت مبتكر بوده يا تشريح علم نموده و در هر علمى كلام خاصى بيان فرموده كه اهل آن فن آن كلام را مصدر قرار داده و بعدها هر چه در آن فن گفتگو كردهاند شرح بر كلام آن حضرت بوده است .
مانند آنچه به ابو الاسود دئلى در علم نحو فرمود كه كلمه اسم و فعل و حرف است و نيز باب إنّ و باب اضافه و باب اماله و باب لغت و عطف را مرسوم داشت و تقسيم إعراب برفع و نصب و جرّ و جزم ، دستور اصولى است براى حفظ عبارات از غلط از طرف آن حضرت صادر گرديده است .
اعتراف ابن ابى الحديد بمقامات علميه على عليه السّلام
اگر شما صفحات اول ديباچه كتاب شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد معتزلى را دقيقا بخوانيد خواهيد ديد كه اين عالم منصف چگونه تصديق به تمام اين