بعضى از مطالب كتاب نزهة القلوب در كتاب استرآبادنامه نيز تكرار شده است . « 1 »
آيا ممكن است در بين علماى شيعه - كه نامشان ضياء الدين است - اين فقيه و متكلّم گمنام را شناسايى كنيم ؟
علماى شيعه كه نامشان ضياء الدين است
مؤلف كتاب ذريعه از رسالات ضياء الدين نام برده و وى را با نامهاى « ضياء الدين على بن سديد الدين داود جرجانى » - كه در آغاز رسالهء خزائن الايمان نيز به همين نام است - ، « سيد محمد بن على حسينى جرجانى » ، « ضياء الدين محمد بن سديد الدين على حسينى جرجانى » و نيز « محمد بن على بن محمد حسينى » ناميده است . حتى اين مؤلف رسالة فى التجويد را با نام « سيد محمد بن على حسينى » منسوب به ضياء الدين مىداند . اين رساله همراه با كشف الآيات در آغاز قرآن رحلى نوشته شده است .
همچنين در كتاب ذريعه مرقوم است كه رسالهء اصول دين منسوب به ضياء الدين عبد اللّه بن محمد بن على الاعرجى ، نوهء دخترى علامه حلى متوفى 726 ه . ق است . « 2 »
آقاى منزوى نويسندهء فهرست نسخههاى خطى فارسى ، ضياء الدين را نگارندهء اخلاق جرجانى دانسته است ، ولى در فهرستهاى ديگر چنين نيست . « 3 »
همچنين آقاى منزوى در فهرست مشترك نسخههاى خطى فارسى پاكستان ، ضياء الدين را به آغاز قرن دهم هجرى نسبت داده و وى را غير از « على بن داود خادم استرآبادى » مىداند كه نويسندهء كتاب انساب النواصب است . « 4 »
در ملاقات حضورى كه در كتابخانهء دائرة المعارف اسلامى خدمت آقاى منزوى رسيدم ، ايشان اظهار داشتند : ضياء الدين عالمى ناشناخته است و بيشتر از آنچه كه در
هامش
( 1 ) . استرآبادنامه ، ص 109 .
( 2 ) . الذريعة الى تصانيف الشيعة : 15 / 283 .
( 3 ) . فهرست نسخههاى خطى فارسى : 2 / 888 .
( 4 ) . فهرست مشترك نسخههاى خطى فارسى پاكستان : 2 / 172 - 176 و 2 / 101 .