4 . مادر
آنچنان كه ذكر شد پدر ميرزا حسن ، داماد ملا صدراى شيرازى بوده است . پس مادر ميرزا حسن دختر ملا صدرا مىباشد . اين زن فاضل و برجسته نامش بدريه بوده و در 18 رمضان 1019 چشم به جهان گشوده است . وى ملقب به ام كلثوم و از زنان عالم و فاضل عصر خود به شمار مىرفت . تحصيلات مقدماتيش نزد پدرش صورت گرفته و پس از آن در حدود سال 1034 به ازدواج ملا عبد الرزاق لاهيجى درآمد ، و در نزد وى به تكميل تحصيلاتى پرداخت و در اغلب علوم استاد شد .
مىگويند كه وى با علما جلسات علمى برگزار و با فصاحت و بلاغت با آنها بحث مىكرد . وفات وى در سال 1090 ق صورت گرفته است .
او خواهر صدريه و زبيده مىباشد . « 1 »
ميرزا حسن در نزد چنان پدرى و چنين مادرى پرورش يافت و مراتب رشد و كمال را پيمود .
5 . ميرزا حسن لاهيجى در كلام شرححالنويسان
شرححالنگاران هر كدام به مناسبتى به شرح حال اين فيلسوف گرانقدر پرداختهاند . ما جهت مشخص شدن مقام والاى او در بين علماى شيعه عبارات معاصرين و متأخرين وى را كه دربارهء او گفتهاند مىآوريم .
1 / 5 . حزين لاهيجى ، محمد على فرزند ابى طالب ( 1103 - 1180 ق ) ، حزين كه خود از همشهريان ميرزا حسن مىباشد و مقام والاى او در شعر و ادب بر كسى پوشيده نيست در كودكى به همراه پدرش در شهر قم ، ميرزا حسن را
هامش
ص 24 .
( 1 ) . اعيان الشيعة ، مستدركات ، ج 3 ، ص 43 ؛ مفاخر اسلام ، ج 7 ، ص 34 - 35 ؛ معادن الحكمه ، مقدمه ، صفحات « يب - يج » .