[ مقدمات كتاب ]
پيشگفتار [ دكتر سيّد محمّد دبير سياقى ]
بسم اللّه الرحمن الرحيم كتابى كه خوانندگان گرامى پيش چشم دارند تمامى كتاب بيان الاديان ، يعنى هر پنج باب آن است كه در سال 485 هجرى ابو المعالى محمّد حسينى علوى در زمينهء اديان و مذاهب جاهلى و اسلامى تأليف كرده است .
چهار باب اوّل اين كتاب را مرحوم عباس اقبال آشتيانى ( متوفى به سال 1334 شمسى ) در سالهاى ميان سى تا چهل از عمر پربركت خود تصحيح و با حواشى سودمند به سال 1312 شمسى در طهران طبع و نشر كرد .
مرحوم اقبال از بزرگان ادبا و مورخان و نويسندگان قرن اخير ايران است كه با آثار پرارج و سودمند خود ( قريب سيصد مقالهء مفيد در حدود چهل موضوع مختلف و نزديك سى تأليف و سى ترجمه و قريب سى تصحيح متن نظمى و نثرى و انبوهى يادداشت ارزنده دربارهء معرفى نسخههاى خطى مهم و آثار هنرى از قبيل تابلو و غيره ) چون چراغ هميشه فروزانى است فرا راه طالبان علم و معرفت و هنر و صاحبان ذوق و شوق و بيشتر كارهاى اين مرد دقيق متواضع ثابت عقيدهء حقشناس وطندوست سودمندى و راهگشايى خود را به روزگاران آسان از دست نخواهد داد و با گذشت ساليان كهنگى نخواهد يافت .
باب پنجم كتاب را سالها بعد نسخهشناس دانشمند استاد دانشپژوه در جنگى به شمارهء 482 متعلق به كتابخانهء فاضل ارجمند آقاى دكتر اصغر مهدوى يافت و با افزودن مقدمه و توضيحات در مجلهء فرهنگ ايران زمين ، سال دهم صفحات 282 تا 318 ، به چاپ رسانيد .
بر چاپ مرحوم اقبال پس از نشر ، شادروان سيد احمد كسروى نقدى نوشت و در شمارههاى 2 و 3 و 4 مجلهء پيمان ( بهمن و اسفند 1313 و فروردين 1314 شمسى ) منتشر ساخت كه بعدا دوست فاضل ارجمند آقاى يحيى ذكاء آن نقد را در كتاب « كاروند