اين بود شرح خبر كه ياد كرده شد و اللّه اعلم بالصّواب ، و ناچار شرح اين هفتاد و سه فرقهء اسلامى پيدا بايد كرد تا به رأى العين ديده شود ، از آنچه پيغامبر صلّى اللّه عليه و سلّم هرگز دروغ نگفت و قول او جز راست نباشد .
فصل [ در اصول مذاهب فرق اسلامى ]
اصول مذهب فرق اسلامى هشت بيش نيست : مذهب سنّت و جماعت ، مذهب معتزله ، مذهب شيعه ، مذهب خوارج ، مذهب مجبّره ، مذهب مشبّهه و كرّامى ، مذهب صوفيّه ، مذهب مرجئه .
اينست اصول اديان و مذاهب و ليكن به فرق بسيار شوند چنان كه شرح آن به جايگاه خويش گفته آيد ان شاء اللّه تعالى .
مذهب سنّت و جماعت
به دو فرقه شوند :
اصحاب حديث ، پنج فرقهاند :
1 - الدّاوديّه ، 2 - الشّافعيّه « 1 » ، 3 - المالكيّه ، 4 - الحنبليّه ، 5 - العشريّه .
اصحاب الرأى ، يك فرقه شوند : الحنفيّه .
معتزله
هفت فرقه شوند : 1 - الحسنيّه ، 2 - الهذيليّه ، 3 - النّظّاميّه ، 4 - المعمريّه ، 5 - البشريّه ، 6 - الجاحظيّة « 2 » ، 7 - الكعبيّه .
شيعه
پنج فرقه شوند :
الفرقة الاولى ، پنج فرقهاند :
هامش
( 1 ) در چاپى : الشفعويه . ( امّا شادروان كسروى « شفعويه » را صحيح و متن چاپى را معتبر دانسته است ) . ( م . د . ) .
( 2 ) در چاپى : النصريه .