و چشمى كه از بيم خداى تعالى بگريد .
101 -
في كلّ كبد حرّى اجر
. ( 1 ) در هر جگرى گرم مزدى هست ؛ يعنى هر كه نيكى كند با هر جانورى كه باشد هر چه عظيمتر مزد بيابد .
جگر گرم تشنه را سيراب * گر كنى با شدت ثواب و جزا « 1 »
102 -
العلماء أمناء اللَّه على خلقه
. ( 2 ) عالمان امينان خدااند بر خلقانش ؛ يعنى هر كه بأحكام دين و شرع عالم شود بايد كه با ظالمان نياميزد ، و در دنيا رغبت نكند ، حقّ گويد و حقّ فرمايد و حقّ آموزاند و كردارش حقّ بود ؛ زيرا كه هر كس كه بر معصيت دلير شود در حقيقت عالم نبود ، و از اينجاست كه مصطفى عليه السّلام گويد كه : بدترين خلق عالمى بود كه تباهكار بود كه : از تباهى عالم عالمى تباه شود « 2 » و مصطفى عليه السّلام ميفرمايد كه :
هر عالمى كه مردم را از پنج چيز با پنج چيز بخواند گرد وى بگرديد .
اوّل - از شكّ با يقين .
دويّم - از كبر و بار نامه « 3 » با تواضع و فروتنى .
سيّم - از عدوان و خصومت با صلح و سداد .
چهارم - از ريا با اخلاص .
پنجم - از رغبت در دنيا با زهد و پرهيزگارى .
و مصطفى عليه السّلام ميفرمايد كه : هر كه علم آموزد از بهر يكى از چهار چيز بدوزخ شود ؛ اوّل تا با عالمان مباهات كند و جلدى نمايد ، دويم تا بر نادانان بزرگى
هامش
( 1 ) كذا و گويا صحيح چنين باشد : « باشدت جزا و ثواب » .
( 2 ) اشاره به اين حديث معروف است :
« إذا فسد العالم فسد العالم »
. ( 3 ) در برهان قاطع گفته : « بارنامه بر وزن كارنامه بمعنى نازش و مباهات و لقب نيك و تفاخر و غرور نيز مىآيد » .