ملاك در قتل شبه عمد اين است كه قاتل بالغ وعاقل باشد وقصد فعلى را كه منجر به قتل شده است ، داشته باشد ، اما قصد قتل را نداشته باشد ونيز آن فعل از افعالى كه غالبا منجر به قتل مىشود ، نباشد ، مانند آنكه معلم به قصد أدب كردن ، در حدّ متعارف شاگرد را بزند وبر حسب اتفاق ، شاگرد بر اثر آن بميرد . 3
ملاك در قتل خطا اين است كه مرتكب شونده نه قصد فعل منجر به قتل را داشته باشد ونه قصد خود قتل را ، مانند آنكه كسى بي اختيار از بلندى روى ديگرى بيفتد وأو بر اثر آن بميرد . 4
قتل عمدى توسط كودك ونيز ديوانه از نظر شرع ، ملحق به قتل خطا است ، چنان كه كشتن ديگرى به گمان كافر يا مستحق قصاص بودن وى ، ملحق به قتل شبه عمد است . 5
اگر كسى بر ديگرى آسيبى وارد كند كه منجر به بيمارى ، سپس مرگ آسيب ديده شود ، آيا اقدام أو قتل عمد به شمار مىرود يا در صورتي كه قصد قتل داشته ، قتل عمد ودر غير اين صورت ، قتل شبه عمد به شمار مىرود ؟ مسئله محل اختلاف است . 6
چنانچه دايه در حال خواب ، بر روى كودك بغلتد ومنجر به قتل أو گردد ، آيا چنين قتلى در حكم قتل شبه عمد است تا دية بر عهدهء دايه باشد يا قتل خطا ، تا دية بر عهدهء عاقلهء وى باشد ؟ مسئله اختلافى است . برخى تفصيل داده وگفتهاند : اگر پذيرش دايگى كودك از روى فقر ونياز باشد ، حكم قتل خطا را دارد ودية بر عهدهء عاقله است ؛ اما اگر با هدف فخرفروشى باشد ، حكم قتل شبه عمد را دارد ودية بر عهدهء دايه است . 7
اگر فردى با تحريك سگ درنده به سوى كسى ، موجب قتل أو گردد ، در صورتي كه قصد كشتن أو را داشته يا سگ غالبا كشنده باشد ، قتل عمد به شمار مىرود . 8 همچنين ساحرى كه با سحر كردن ديگرى موجب مرگ أو شود ، در صورتي كه قصد قتل داشته باشد يا سحر به گونهاى باشد كه غالبا منجر به كشته شدن سحر شده مىشود ، قتل عمد محسوب مىگردد ( - - ) سحر ) .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 492
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص٤٩٢