قاعده لايُحَرمُ الحَرامُ الحَلالَ - - ) قاعدهء الحرامُ لايُحَرّمُ الحَلالَ
قاعدهء لايُقادُ الأبُ بِالولد
قاعدهء لايُقادُ الأبُ بِالوَلَد : از قواعد فقهى .
مقصود از قاعدهء ياد شده آن است كه پدر در ازاى جنايت بر فرزندش ؛ خواه با كشتن أو يا كمتر از آن ، همچون قطع عضو ، قصاص نمىشود . به آن در باب قصاص استناد كردهاند .
مفاد قاعده : مقصود از جنايت ، جنايت عمدى است ؛ زيرا در جنايت از روى خطا واشتباه مطلقا قصاص ثابت نيست ( - - ) قتل ) . كلمه « أب » در قاعده ، شامل پدر وجدّ پدرى مىشود ( - - ) پدر ) ؛ چنان كه « ولد » شامل فرزند ونوه مىگردد . 1 بر أساس قاعدهء ياد شده ، پدر گرچه قصاص نمىشود ؛ ليكن دية بر عهدهاش مىآيد ونيز حاكم أو را به هر اندازه كه صلاح بداند ، تعزير ( - - ) تعزير ) مىكند .
ضمن آنكه در صورت ارتكاب قتل ، كفّاره نيز بر أو واجب مىشود . 2
مستند قاعده : بر حجّيت واعتبار قاعده به روايات متعدد استناد كردهاند . 3
- - ) قصاص )
قاعدهء لايُقاد الحر بالعبد
قاعدهء لايُقادُ الحُر بالعبد : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده بر گرفته از بعضي روايات وعبارت است از اينكه انسان آزاد در ازاى برده قصاص نمىشود . به اين قاعده در باب قصاص استناد شده است . 1
مفاد قاعده : ثبوت قصاص به سبب جنايتِ موجب آن ، مشروط به شرايطى از جمله همسان بودن جانى ومجنىٌّ عليه در
هامش
( 1 ) . القواعد والفوائد 1 / 422 ؛ تسهيل المسالك / 8
( 2 ) . أنوار الفقاهة ( القضاء ) ( كاشف الغطاء ) / 90
( 3 ) . جواهر الكلام 40 / 282
( 4 ) . مسالك الأفهام 13 / 516 ؛ جواهر الكلام 40 / 282 - 284
( 5 ) . مسالك الأفهام 13 / 516
( 6 ) . جواهر الكلام 40 / 284 ؛ كتاب القضاء ( گلپايگانى ) 1 / 463
( 7 ) . العناوين 2 / 625 ؛ جواهر الكلام 40 / 282 .
( 1 ) . جواهر الكلام 42 / 169 - 170 ؛ القصاص على ضوء القرآن والسنة 1 / 90 و 354
( 2 ) . جواهر الكلام 42 / 169 .
( 3 ) . جواهر الكلام 42 / 169 .