مستند قاعده : بر اعتبار وحجّيت قاعده به آية وروايتي كه در آغاز بدان اشاره شد ، استدلال كردهاند . 5
قاعدهء لا سهو في سهو - - ) سهو
قاعدهء لاشك في النافلة
قاعدهء لاشَكَ في النافِلَة : از قواعد فقهى .
قاعدهء ياد شده عبارت است از عدم ترتّب آثار شك بر شك پديد آمده در نماز مستحب . از آن در باب صلات ونيز برخى كتابهاى قواعد فقهى سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : مقصود از نفى شك ، نفى تشريعي است نه تكويني ؛ بدين معنا كه آثاري كه شارع مقدس بر شك در نماز واجب ، مترتب كرده است ، بر شك در نماز مستحب مترتّب نمىگردد .
شك در نماز واجب يا در عدد ركعات نماز است ويا در اجزا وافعال آن . شك در ركعات ، در نماز دو ركعتي ، همچون نماز صبح وسه ركعتي ، همانند نماز مغرب ، بنابر قول مشهور موجب بطلان نماز مىشود ودر نمازهاى چهار ركعتي ، در صورت عروض شك در دو ركعت آخر ، بنا بر أكثر گذاشته ونماز احتياط خوانده مىشود . 1
به شك در اجزا وافعال نماز واجب ، در فرض گذشتن از محل جزء ، مانند شك در ركوع پس از رفتن به سجده ، اعتنا نمىشود ودر فرض نگذشتن از محل ، جزء مشكوك به جا آورده مىشود ( - - ) شكيات ) . بنابر اين ، آثار شك در عدد ركعات ، بطلان نماز ويا بنا گذاشتن بر أكثر وگزاردن نماز احتياط ودر اجزاى نماز ، تدارك جزء مشكوك در صورت نگذشتن از محل آن وبي اعتنايى به شك در صورت گذشتن از محل است .
بحثي كه در اينجا مطرح است اين است كه آيا قاعدهء ياد شده همهء آثار شك را برمىدارد ؛ چه در عدد ركعات نماز مستحب وچه در اجزا وافعال آن ويا تنها
هامش
( 1 ) . تهذيب الأحكام 7 / 176
( 2 ) . بقره / 283
( 3 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 10 - 13
( 4 ) . الخلاف 3 / 223 ؛ مختلف الشيعة 5 / 399 - 400 ؛ كتاب السرائر 2 / 417 ؛ جامع المقاصد 5 / 93 - 95 ؛ مسالك الأفهام 4 / 11
( 5 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 9 ) .