محرميت وحرمت ازدواج نسبت به آنان مىشود يا عناوينى كه در نسب ملازم با عناوين هفت گانه ومتحد با آنها است را نيز در بر مىگيرد ، مانند مادر نوهء انسان كه در نسب ، دختر يا عروس أو به شمار مىرود ؟ مسئله محل اختلاف است . قول نخست مشهور است ( - - ) قاعده تنزيل ) .
قاعدهء رضاع تنها شامل احكام محرميت وحرمت ازدواج كه بر نسب مترتب است ، مىشود وشامل ساير احكامِ مترتّب بر نسب نمىشود ، مانند ارث بردن ، وجوب نفقه ، حق حضانت ، قصاص نشدن پدر در برابر فرزند وولايت پدر بر فرزند ، مگر در خصوص عدم تملّك فرد نسبت به پدر ، مادر وفرزند در صورت برده بودن آنان ، كه شامل پدر ، مادر وفرزند رضاعى نيز مىشود ، همچنين در ظهار كه بنابر قول جمعى ، تشبيه زوجه به مادر رضاعى نيز تحقق بخش ظهار خواهدبود 2 - - ) ظهار ) .
مستند قاعده : بر حجيت واعتبار قاعده رضاع ، به بعضي آيات وروايات مستفيض وارد شده از رسول أعظم صلّى اللَّه عليه وآله با اين مضمون كه آنچه از راه نسب حرام مىشود ، از راه رضاع نيز حرام مىگردد ، ونيز اجماع ، بلكه ضروري دين ، استدلال واستناد كردهاند . 3
قاعدهء الرضاع لُحمَةٌ كَلُحمَةِ النَّسَب - - ) قاعده رضاع
قاعدهء رَفع - - ) حديث رفع
قاعدهء رفع حَرَج - - ) قاعده نفى عُسر وحرج
قاعدهء رُكنيت
قاعدهء رُكنيت [ أصل رُكنيت ] : از قواعد عقلي كاربردى در فقه .
قاعدهء ركنيت بدين معنا است كه در صورت شك در ركن بودن جزئي ، أصل بر ركن بودن آن است . از آن در برخى كتب قواعد فقهى وأصول فقه با عنوان « اصالة الركنية » نيز تعبير كردهاند .
هامش
( 1 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 319 ؛ مائة قاعدة فقهية / 315
( 2 ) . العناوين 2 / 755 - 756 ؛ جواهر الكلام 24 / 141 - 142 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 405 - 410
( 3 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 322 ؛ مائة قاعدة فقهية / 315 - 316 .