تذكيه آن ندانستهاند . بنابر اين ، اگر زنده به دنيا بيايد وتذكيه شود ، حلال خواهد بود . 2
مستند قاعده : مستند قاعدهء ياد شده رواياتى با مضمون قاعده است . 3
قاعدهء ذوات الأسباب لاتَحصُلُ الا بأسبابها - - ) قاعدهء أسباب
قاعده رجحان متعلق نذر - - ) نذر
قاعدهء رجوع جاهل به عالم
قاعدهء رجوع جاهل به عالم : از قواعد عقلايى .
قاعدهء فوق عبارت است از لزوم رجوع جاهل در هر چيزى ، به عالم به آن براي رفع جهل . از آن در باب اجتهاد وتقليد سخن گفتهاند .
مفاد قاعده : از أموري كه سيره وبناى عقلا بر آن جريان دارد ، رجوع جاهل در هر فن وصنعتى ، بلكه در هر امرى ، به عالم به آن است ؛ خواه آن امر از أمور مربوط به معاش وزندگى مادي باشد يا أمور معنوي وديني . اين امر ، امرى ارتكازي وفطرى است كه در نفوس همهء مردم وجود دارد . 1
آيا مفاد قاعده حكمي عقلي است كه عقل به طور مستقل ( قطع نظر از شرع ) به آن حكم مىكند يا امرى عقلايى مىباشد كه بنا وسيرهء عقلا بر آن جريان دارد ؟
ظاهر كلام برخى قول أول است ؛ 2 ليكن بسيارى تصريح به قول دوم كردهاند . 3
موارد تطبيق : به قاعدهء ياد شده بر جواز تقليد ( - - ) تقليد ) استناد كردهاند .
برخى اين قاعده را عمده ومهمترين ، بلكه تنها دليل بر جواز تقليد شمردهاند . 4
مستند قاعده : بنابر ديدگاه عقلايى بودن قاعده ، بايد گفت بناى عقلا به تنهايى حجّت نيست وحجّيت آن منوط به امضا وتأييد شارع مقدس است ؛ هرچند امضا به صورت عدم وجود دليلي بر منع عمل به بناى عقلا باشد ؛ اما اگر مفاد قاعده حكم قطعي عقل به طور مستقل باشد ، نياز به دليلي ديگر نيست
و
هامش
( 1 ) . مسالك الأفهام 11 / 509 - 511 ؛ جواهر الكلام 36 / 180 - 183
( 2 ) . النهاية / 584 - 585 ؛ الوسيلة / 361 ؛ كتاب السرائر 3 / 110 ؛ مختلف الشيعة 8 / 309 - 310
( 3 ) . مائة قاعدة فقهية / 132 ؛ وسائل الشيعة 24 / 33 - 36 .