چنانچه كسى فحل الضراب را غصب كند و آن را بر مادينهاى بجهاند ، بچهء حاصل از آن ، از آنِ صاحب مادينه است و اگر در فحل الضراب به سبب جهاندن ، نقصى پديد آيد ، غاصب ضامن آن است .
ضمن آنكه ضامن اجرت استفاده از حيوان نيز مىباشد . 4 برخى ، غاصب را ضامن اجرت ندانستهاند . 5
گرفتن فحل الضراب به عنوان زكات ، بدون اذن مالك آن جايز نيست ، مگر آنكه تمامى حيواناتِ متعلق زكات ، فحل باشند . در صورت نخست آيا گرفتن آن با اذن مالك جايز و كافى است يا دادن آن توسط مالك نيز كفايت نمىكند ؛ بلكه بايد قيمت آن داده شود ؟
مسئله محل اختلاف است . 6
آيا فحل الضراب در نصاب شمرده مىشود و در نتيجه اگر حيوان متعلق زكات با فحل الضراب به حدّ نصاب برسد ، زكات واجب مىشود يا شمرده نمىشود و در نتيجه چنانچه حيوان متعلق زكات با فحل الضراب به حدّ نصاب برسد ، زكات واجب نمىشود ؛ بلكه بايد قطع نظر از فحل الضراب به حدّ نصاب برسد ؟ مشهور قول نخست است . برخى ميان فحل الضراب مورد نياز و غير آن تفصيل داده و گفتهاند : در صورت نخست ، شمرده نمىشود . برخى ديگر گفتهاند : در صورتى كه همه يا اكثر چارپايانِ متعلق زكات نر باشند يا تعداد نر و ماده برابر باشد ، فحل الضراب از نصاب شمرده مىشود . در مسئله ديدگاه سومى نيز وجود دارد و آن ، شمردن از نصاب در صورت رضايت مالك به آن است . 7
فحوا
فَحوا : مفهوم ؛ مقابل منطوق .
فحوا در اصطلاح اصوليان عبارت است از مدلول التزامى جمله . مراد از مدلول التزامى آن است كه لفظ به دلالت مطابقى بر آن دلالت ندارد ؛ ليكن
هامش
( 1 ) . جواهر الكلام 27 / 172 *
( 2 ) . 296 *
( 3 ) . 22 / 134 - 135 *
( 4 ) . تحرير الاحكام 4 / 538 ؛ الدروس الشرعية 3 / 116 ؛ جامع المقاصد 6 / 322 - 323 ؛ جواهر الكلام 37 / 145 - 146 *
( 5 ) . المبسوط 3 / 96 ؛ المهذب 1 / 449 *
( 6 ) . مسالك الافهام 1 / 382 ؛ جواهر الكلام 15 / 163 *
( 7 ) . مفتاح الكرامة 7 / 134 - 136 ؛ جواهر الكلام 15 / 164 - 165 .