سهم شوهر ( نصف ) به يك سوم كاهش مىيابد . عمر پس از مشورت با گروهى ، نقص را بر همه به نسبت سهمشان وارد كرد . از ابن عباس نقل كردهاند كه به اين حكم اعتراض كرد و گفت : اگر وارثانى را كه خدا مقدم كرده ، مقدم داشته و وارثانى را كه خدا مؤخر داشته ، مؤخر مىداشتند ، هيچ گاه عول لازم نمىآمد . 4
محل اختلاف : عول تنها در ميان وارثانى كه مقدار ارث آنان در قرآن كريم تعيين شده رخ مىدهد . آن نيز تنها در فرض وجود زوج يا زوجه با ديگر ورثهء فرض بر ( دختر يا دختران و خواهر يا خواهران پدرى و مادرى يا پدرى ) در برخى موارد تحقق مىيابد ، مانند اينكه وارثان ، زوج ، پدر و مادر و دختر يا زوجه ، پدر و مادر و دو دختر باشند .
بنابر ديدگاه فقهاى امامى زوج يا زوجه و نيز پدر و مادر تمامى سهم خود را برمىدارند و باقى مانده به دختر يا خواهر ميّت مىرسد . بنابر اين ، نقصان در سهم دختران يا خواهران پدرى و مادرى يا پدرى خواهد بود . 5
ضابطه كلّى : ضابطه كلّى در ورود نقص بر وارثان از ديدگاه شيعه فرضى است كه در قرآن كريم براى وارثان مقرر شده است . اگر براى وارث تنها يك فرض مقرر شده باشد ، مانند دختران ، نقص متوجه او مىشود ؛ اما اگر براى وارث ، دو فرض - فرض كم و فرض زياد - مقرر شده باشد ، مانند زوج و زوجه و مادر و برادران مادرى ، نقص متوجه او نمىگردد و در نتيجه از سهم تعيين شده چيزى كاسته نمىشود . 6
عويل
عَويل : بلند كردن صدا به گريه 1 ( - - ) فرياد ) .
عهد
عهد : التزام و تعهد به انجام دادن يا ترك كارى .
هامش
( 1 ) . الإنتصار / 561 *
( 2 ) . مسالك الافهام 13 / 107 ؛ الانوار اللوامع 14 / 458 *
( 3 ) . كشف الرموز 2 / 442 ؛ جواهر الكلام 39 / 105 - 106 *
( 4 ) . الخلاف 4 / 73 - 76 ؛ مسالك الافهام 13 / 108 - 113 *
( 5 ) . جواهر الكلام 39 / 109 - 110 *
( 6 ) . التنقيح الرائع 4 / 156 .
( 1 ) . مجمع البحرين ، واژهء « عول » .