اعتبار شرايط ياد شده در مضمون له بنابر قول به اعتبار رضايت او مىباشد و بنابر قول به عدم اعتبار رضايت او ، هيچ يك از شرايط ياد شده در مضمون له شرط نيست ؛ چنان كه در مضمون عنه نيز شرط نمىباشد . 18
5 . مضمون به : مضمون به ( دين ) بايد مال ثابت در ذمّهء مضمون عنه باشد . بنابر اين ، ضمانت چيزى كه ماليّت ندارد ، مانند شراب و خوك ، يا بر ذمّهء مضمون عنه نيست ، صحيح نمىباشد . 19
ضمانت مالى كه هم اكنون ثابت نيست ، ليكن به ثبوت و لزوم برمىگردد ، مانند مال جعاله ( - - ) جعاله ) پيش از آغاز كارى كه شرط شده ، بنابر قول جمعى صحيح است . 20
آيا ضمانت اعيان مضمونه ، مانند مال غصبى صحيح است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . 21
ضمانت اعيان مضمونه يا به معناى وجوب ردّ آن و در صورت تلف ، بازگرداندن قيمت يا مثل آن به صاحبش مىباشد و يا به معناى باز گرداندن قيمت يا مثل آن به صاحبش در صورت تلف عين . 22
بنابر قول به عدم صحّت ضمانت اعيان مضمونه ، يك مورد استثنا شده كه عبارت است از ضمان عهدهء ثمن ؛ يعنى ضمانت ثمنى كه فروشنده بابت فروش كالا دريافت كرده است كه در صورت بطلان معامله ، ضامن بايد زيانى را كه خريدار بابت پرداخت بهاى كالا متحمل شده ، جبران كند 23 ( - - ) ضمان عهده ) .
شرايط : در صحّت ضمان امور زير شرط است .
1 . به قول مشهور ، منجّز بودن : بنابر اين ، چنانچه ضامن ضمانت را معلّق به شرطى كند ، مانند اينكه بگويد : من ضامن بدهى فلانى هستم ، اگر پدرم اجازه دهد ، به قول مشهور عقد ضمان باطل است . 24
2 . بدهكار نبودن ضامن به مضمون عنه : اين شرط بدين جهت است كه ضمانت بدهكار ، حواله به شمار مىرود نه ضمان ؛ زيرا در حواله ، حواله دهنده ( محيل ) طلبكار خود را به بدهكار خويش حواله مىدهد .
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت ( ع )
ص١٥٥