در صورت عدم قصد تبرع در انفاق و نيز عدم وجود تبرع كننده ، بايد به حاكم شرع مراجعه كند تا وى هزينهء آن را از بيت المال ( - - ) بيت المال ) بپردازد يا وى را مأمور پرداخت هزينه كند تا پس از پيدا شدن مالك بتواند آن را از وى باز ستاند و اگر بدون مراجعه به حاكم شرع هزينه كند نمىتواند آن را از مالكش بگيرد و اگر حاكم شرع در دسترس نباشد ، مىتواند با قصد عدم تبرع يا به قصد رجوع به مالك ضالّه بر آن انفاق كند . در اين صورت ، بنابر قول مشهور مىتواند هزينه را از مالك باز ستاند . 39 برخى قدما در اين فرض نيز رجوع به مالك را جايز ندانستهاند . 40
استيفاى نفقه از منافع ضالّه : نفقه دهندهء ضالّه مىتواند هزينههايى را كه براى حيوان كرده از منافع آن ، همچون سوارى دادن ، بار بردن يا شير آن ، استيفا كند ؛ ليكن اختلاف است كه آيا منافع ضالّه در ازاى آنچه هزينه شده قرار مىگيرد ؛ خواه ارزش منافع كمتر از مقدار هزينه كرد باشد يا بيشتر ، يا اينكه حكم تقاص ( - - ) تقاص ) جارى مىشود ؛ بدين معنا كه به ارزش منافع و مقدار نفقه نظر مىشود ؟ 41
ضمان ضالّه : بدون شك در موارد عدم جواز اخذ ضالّه ، گيرنده ضامن است ، مگر آنكه آن را به صاحبش برگرداند يا در صورت دسترس نداشتن به او ، آن را به حاكم شرع تحويل دهد ؛ 42 ليكن در موارد جواز اخذ ضالّه يابنده ضامن نيست ، مگر آنكه پس از يك سال اعلام ، قصد تملّك كرده باشد ؛ اما اگر پس از يك سال ، ضالّه را به قصد حفظ براى مالك نزد خود نگه دارد ، ضامن نخواهد بود ، مگر در صورت كوتاهى در حفظ آن . 43
( - - ) لقطه )
هامش
( 1 ) . كتاب السرائر 2 / 99 - 100 *
( 2 ) . جواهر الكلام 38 / 216 *
( 3 ) . 215 *
( 4 ) . 217 *
( 5 ) . المختصر النافع / 253 *
( 6 ) . الروضة البهية 7 / 83 *
( 7 ) . منهاج الصالحين ( خويى ) 2 / 137 ؛ منهاج الصالحين ( سيد محسن حكيم ) 2 / 166 *
( 8 ) . المبسوط 3 / 318 ؛ كتاب السرائر 2 / 100 ؛ كشف الرموز 2 / 407 ؛ جواهر الكلام 38 / 221 *
( 9 ) . تذكرة الفقهاء 17 / 296 ؛ الدروس الشرعية 3 / 83 - 84 ؛ الروضة البهية 7 / 88 *
( 10 ) . التنقيح الرائع 4 / 110 ؛ جواهر الكلام 38 / 227 و 230 - 232 *
( 11 ) . جواهر الكلام 38 / 218 - 221 *
( 12 ) . الوسيلة / 277 - 278 *
( 13 ) . جواهر الكلام 38 / 224 *
( 14 ) . مسالك الافهام 12 / 494 ؛ مفاتيح الشرائع 3 / 182 *