2 - علل شكست جوامع مسلمين
ألا فتوقّعوا ما يكون من إدبار أموركم فقد لعمري يهلك فى لهبها المؤمن خ 187 / 1 تا 7 ( آگاه باشيد ، انتظار روزى را داشته باشيد كه روزگار بشما پشت مىكند روزگارى كه مؤمن در شعلههاى فتنه آن نابود مىگردد )
3 - ارزشهاى اخلاقى مسخ شده
و انقطاع وصلكم و استعمال صغاركم خ 187 / 2 تا 7 ( در آينده پيوندهاى شما از هم بگسلد ، و خردسالان بى تجربه حكومت كنند )
سوّم - سياسى - تاريخ سياسى
1 - اخلاق دگرگون شدهء اجتماعى تاريخ سياسى
2 - روش مبارزه با انحرافات
أيّها النّاس ، ألقوا هذه الأزمّة الّتى تحمل ظهورها الأثقال خ 187 / 5 تا 7 ( اى مردم ، اين رشتههاى سنگين گناهان را از دستها بياندازيد )
چهارم اخلاق اجتماعى - سياسى
خطبه 188 اخلاقى
اوّل - اخلاقى
1 - وصيت و سفارش به تقوى
أوصيكم ، أيّها النّاس ، بتقوى اللَّه و كثرة حمده خ 188 / 1 ( مردم شما را به تقواى الهى سفارش مىكنم و اينكه فراوان خدا را ستايش كنيد )
2 - رابطه خدا با خلق
فكم خصّكم بنعمة و تدارككم برحمة ! خ 188 / 1 و 2 ( چه بسيار نعمتهائى كه به شما اختصاص داد و شما را به رحمت خويش پروراند )