مىگردى )
4 - شگفتى آفرينش كوهها و آسمانها و روئيدنىها
و كذلك السّماء و الهواء . . . و كثرة هذه الجبال خ 185 / 17 و 18 ( و چنين است آسمانها و هوا و . . . بزرگى كوهها كه همه نشانهء پروردگار بزرگ مىباشند )
5 - شگفتى آفرينش ملخ
و إن شئت قلت فى الجرادة . . . و نابين بهما تقرض خ 185 / 21 و 22 ( اگر خواستى در ملخ صحبت كن . . . دو دندان چونان داس دارد كه گياهان را با آن مىچيند )
6 - شگفتى آفرينش پرندگان
فالطّير مسخّرة لأمره . . . و كفل له برزقه خ 185 / 25 و 26 ( پس پرنده تسليم اوامر اوست . . . و روزى آن را خدا ضمانت كرده است )
خطبه 186 اعتقادى ، علمى
اوّل - اعتقادى ( خدا شناسى )
1 - شناخت صفات خدا
ما وحّده من كيّفه . . . و لا يجرى عليه السّكون و الحركة خ 186 / 1 تا 8 ( آنكس كه كيفيّتى براى خدا قائل شد او را يگانه نپنداشته . . . بر خدا حركت و سكون تصوّر نمىشود )
2 - شناخت كيفيت رابطهء خدا با موجودات
و كلّ قائم فى سواه معلول خ 186 / 2 ( هر موجود زندهاى جز او معلول است )
3 - شگفتى آفرينش اشياء متضاد
و بمضادّته بين الأمور عرف أن لا ضدّ له خ 186 / 3 تا 8 ( از آفريدن اشياى متضاد مىفهميم كه ضدّى