فتح كند براى او مشرق و مغرب را » . « 1 »
و نيز در اين در اين آيه :
وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ
« 2 » « ما در زبور نوشتيم بعد از ذكر اينكه زمين را ارث خواهند برد بندگان صالح من »
فرمود : « همهء كتابهاى آسمانى ذكر است و بندگان صالح : قائم عليه السّلام و اصحاب اوست » . « 3 »
و در غرض او از قيام و معاملهء او با مشركين نيز اين امر ظاهر است .
مدّت دولت او و عمر او
در مدّت دولتش اخبار مختلف است و گمان من اين است كه علّت اختلاف ، اختلاف اخبار عامه است و ايشان را در اين اختلاف اغراض بوده چنانكه در قيام او به شمشير معلوم خواهد شد و چون دانستن مدت عمر چندان امر مهمى نبوده ، لهذا ائمه عليهم السّلام داعى بر تحقيق آن نداشتند و موافق اخبار مختلفهء عامه نيز مختلف مىگفتند ، از اين جهت بهطور جزم در باب عمر آن حضرت و مدت سلطنت او چيزى نمىتوان گفت ، بهعلاوه كه آخر زمان او يا زودتر ايام رجعت است ، و چون آن حضرت وفات كند حضرت سيد الشهداء عليه السّلام او را دفن كند « 4 » و پس از آن طولى نكشد كه رجعت كند با ائمهء ديگر ، پس از اين جهت نيز چندان مهم نيست دانستن عمر آن حضرت .
حضرت مجتبى عليه السّلام فرمود : چهل سال . « 5 » حضرت باقر عليه السّلام فرمود : نوزده سال از روز قيام تا روز وفات . « 6 » حضرت صادق عليه السّلام فرمود : نوزده سال و چند ماه . « 7 » ولى در روايت ديگر فرمود : هفت سال كه هفتاد سال باشد به سالهاى شما . « 8 » در روايت ديگر فرمود :
هامش
( 1 ) - بحار 52 / 390 ح 212 .
( 2 ) - انبياء 105 .
( 3 ) - بحار 51 / 47 ح 6 .
( 4 ) - بحار 53 / 103 ح 130 .
( 5 ) - بحار 44 / 201 ح 4 .
( 6 ) - بحار 52 / 299 ح 26 .
( 7 ) - بحار 52 / 298 ح 59 .
( 8 ) - اثباة الهداة 3 / 517 ح 373 .