1 . آيهء
« فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ »
« 1 » گوياى اين حقيقت است كه هر صاحب شريعتي در اين آرزوست تا كوشش وى نتيجهبخش باشد ، أهداف وخواستههاى أو جامهء عمل بپوشد ، كلمة اللّه در زمين مستقر شود ؛ ولى شيطان پيوسته در راه تحقق اين أهداف عالي سنگاندازى مىكند ، سد راه به وجود مىآورد
« أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ »
« 2 » ؛ ولى
« إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ »
« 3 » و
« إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً »
« 4 » . پس هر آنچه إبليس در اين راه تلبيس كند وسد راه ايجاد نمايد ، خداوند آن را در هم شكسته
« بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ »
« 5 » ، تمامى آنچه رشته است از هم مىگسلد
« فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ »
« 6 » وآيات وبيّنات الهى را استوارتر مىكند .
2 . آيهء تثبيت « 7 » مقام عصمت أنبيا را ثابت مىكند . اگر عصمت ، كه همان عنايت الهى وروشنگر راه پيامبران است ، شامل حال أنبيا نبود ، لغزش وانحراف بهسوى بدانديشان امكان داشت . قدرت ونفوذ طاغوتيان در ايجاد جوّ مناسب با أهداف پليدشان آنقدر گسترده وحسابشده است كه ممكن است شايستهترين افراد فريب بخورند وبه سوى آنان جذب شوند . صرفا عنايت الهى است كه شامل بندگان صالح خود مىشود وآنان را از وسوسهها ودسيسههاى شيطان در أمان نگاه مىدارد . به هر حال ، آيهء تثبيت دلالت دارد بر اين كه لغزشى انجام نگرفته واين به دليل « لولا » امتناعيّه است ( اگر نبود ، چنين مىشد ) .
محمد حسين هيكل مىگويد : « تمسّك جستن به آيهء
« لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ . . . »
نتيجهء معكوس مىدهد ؛ زيرا آية از وقوع لغزش حكايت نمىكند ، بلكه از ثبات پيامبر كه مورد عنايت پروردگار قرار گرفته است ، حكايت دارد . اما آيهء « تمنّى » - چنانكه گذشت - هيچگونه ربطى به افسانهء غرانيق ندارد » « 8 » . أساسا آيهء مذكور دربارهء يك دستور عمومى است تا مسلمانان بدانند پيوسته مورد عنايت پروردگار قرار دارند
و
هامش
( 1 ) حج 22 ، 52 .
( 2 ) حج 22 : 52 .
( 3 ) حديد 57 : 22 ومجادله 58 : 21 .
( 4 ) نساء 4 : 76 .
( 5 ) أنبيا 21 : 18 .
( 6 ) حج 22 : 52 .
( 7 ) اسراء 17 : 75 - 73 .
( 8 ) حياة محمد ؛ ص 129 - 124 .