دربارهء كل گردش جهان ، از تازش اهريمن در آغاز نخستين هزاره گرفته تا سقوط قلمرو ساسانيان را بازگو مىكند . مؤلف در پايان توصيف خود ، پيشگويى نابى را دربارهء آينده عرضه مىدارد : كى وهرام
) m ? arhaV I ? aK
بهرام ) ، منجى آرمانى خواهد آمد كه ما او را از منابع ديگر پهلوى ، براى مثال يادگار جاماسبى مىشناسيم . شايد در اين كىبهرام بتوان شخصيتى تاريخى را بازيافت : متأسفانه نمىتوانيم بگوييم كه منظور چه شخصيتى است . سپس پيشگويى با شخصيتى كاملا اسطورهاى ، با پشوتن پسر گشتاسب به پايان مىرسد كه در تمام مكاشفات ايرانى نقش مهمى بازى مىكند . او به نخستين جامعهء دينى تعلق دارد و در كهنترين دورهء دين زرتشتى در مقام منجى ، در زمان نياز ، به انتظارش بودهاند . شخصيت او مىتواند به كهنترين قشر روايات مكاشفهاى بازگردد » . 45
پىنوشتها :
شرح
( 1 ) .. 811 : 1 , enoitaniviD eD , oreciCبه نقل از : ستيز و سازش ، ص 65 .
( 2 ) . ر . ك : همان ، ص 65 ؛ اين منابع به خصوص پيشگويى و مكاشفهء آخر الزمانى را بهطور كلى مورد بررسى قرار دادهاند :lacirotsiH - oigileR " , zteB ; 621 - 121 , 411 - 211 , 38 - 18 , 71 - 1 . pp , ycehporP , enuA , 1 . loV , erutaretiL fo htworG , kciwdahC ; 831 - 531 . pp , " msicitpilacopA fo gnidnatsrednU aidepolcycnE ; 71 - 61 , 41 . pp , tnempoleveD suogileR , slrahC ; 748 - 448 , 507 . p , 3 . loV , 374 . p . " ygolotahcse " , " espylacopa " . v . s , noigileR fo( 3 ) . ر . ك : ستيز و سازش ، ص 87 - 88 .
( 4 ) . اسطورهء بازگشت جاودانه ، ميرچا الياده ، ترجمهء بهمن سركاراتى ، ص 132 ؛ نيز نگاه كنيد به : مقالهء فرانتس كومون تحت عنوان « پايان جهان مطابق آراى مغان غربى » ، در مجلهء تاريخ اديان سال 1931 ، پاريس ، ص 71 به بعد :sed eriotsih'l ed euveR " : ni , " xuatnedicco segam sel noles ednom ud nif aL " , tnomuC . F . ff 17 . p , 1391 , " snoigiler( 5 ) . نگاه كنيد به : مقالهء نيبرگ تحت عنوان « مسايل مربوط به بندهشن و كيهانشناخت مزدايى » ، روزنامهء آسيايى ، پاريس 1929 و 1931 ، مجلدات 214 و 219 ، ص 41 و بعد و ص 235 ؛