فرشتهء آن محسوب مىشد : هانرى كوربن . « 21 » براى اينكه بتوان امر دينى را در جاى خود بررسى كرد ، كوربن معتقد بود كه تنها رويكرد ممكن رويكرد « پديدارشناسى » « 22 » است تا از طريق آن بتوان در آن واحد ميزبان و ميهمان دنياى معنويات شد :
« نجات دادن پديدهها » همان چيزى است كه كوربن « برنامه و وصيتنامهء » « 23 » خود تلقى مىكرد . منظور او ملاقات و ديدار با پديدهها در محلى بود كه پديدهها به وقوع مىپيوندند ، محلى كه پديدهها در آن واقع هستند . در علوم دينى ، ملاقات با امر دينى در روح مؤمنان روى مىدهد نه در بناى رفيع علم و دانش انتقادى يا در پژوهشهاى محدود در چارچوب اوضاع و مقتضيات . بايد گذاشت كه آنچه بر روح مؤمنان تجلى كرده است خود را به ما بنماياند ، زيرا امر دينى همين است . « 24 »
در اينجا ، مشاهدهگر كه يك پديدارشناس است بايد ميهمان معنوى كسانى شود كه اين چيز خود را به آنان مىنماياند ؛ و بايد در تحمل اينبار با آنان سهيم شود . « 25 »
اما ميهمان يك جهان معنوى شدن ، سرآغاز ميزبانى از اين جهان معنوى در خويشتن است .
ممكن نيست كه بتوان در جهان معنوى تشيع ، يا هر جهان معنوى ديگر ، زيست و روش زيستن در آن را درك كرد ، مگر اينكه اين جهان معنوى نيز به نوبهء خود در درون شما زندگى كند . بدون اين فرايند درونى ، تنها مىتوان از بيرون اين پديده سخن گفت و به احتمال زياد به راه خطا رفت ، زيرا نمىتوانيم بنايى را كه هرگز به درون آن پاى ننهادهايم توصيف كنيم . « 26 »
مهماننوازى معنوى هميشه دوسويه است ؛ ميهمان هميشه در درون خود ميزبان است . در حقيقت ، بدون اين دوسويگى اميدى براى فهم نيست . « 27 »
به موازات اين جريان ( البته باوجود تداخلهاى سيد حسين نصر « 28 » كه يكى از نمايندگان
هامش
( 21 ) .nibroC yrneH( 22 ) .eigolon ? emon ? ehP( 23 ) . هانرى كوربن : در اسلام ايرانى ، پاريس ، انتشارات گاليمار ، 72 - 1971 ، مجلد يكم ، ص 12 .
( 24 ) . همان ، مجلد يكم ، ص 19 . همچنين نگاه كنيد به ص 9 و بهويژه ص 10 : « آيا براستى اين كار علمى است كه ادعا كنيم مىتوانيم دلايل ديدن چيزى را ، به كسانى كه آن را مىبينند ، توضيح بدهيم ، حال آنكه خود از ديدن ناتوان هستيم ؟ چه چيزى از آن مىدانيم ، وقتى نمىتوانيم چيزى را كه آنها مىبينند مشاهده كنيم ؟ در اين زمان ، اين چيز براى ما با ناموجود يكى مىشود . چگونه مىتوان اين هيچ را از طريق چيز ديگر توضيح داد - يا پديدهء متافيزيكى را با اوضاع و مقتضيات اجتماعى بيان كرد ؟ » .
( 25 ) . همان ، مجلد يكم ، ص 28 .
( 26 ) . همان ، مجلد يكم ، ص 8 - 7 .
( 27 ) . همان ، مجلد چهارم ، ص 560 .
( 28 ) . اين انديشمند ايرانى كه بنيانگذار و مدير مجلهء سنتگراى ايرانى به نام جاويدان خرد بود ، هم به جريان فكرى كه رنه گنون آغازگر آن بود تعلق داشت ، و هم از همكاران نزديك هانرى كوربن ، بويژه در امر نگارش