فصل سوم صناعة الخطابة
فصل سوم از فصول پنجگانه باب صناعات خمس ، دربارهء صناعت خطابة است و در اين فصل سه مبحث ، مطرح است :
1 . مبحث اوّل ؛ در اصول و قواعد اين صناعت است و در آن شانزده مطلب بيان مىشود .
2 . مبحث دوم ؛ پيرامون انواع خطابه است و در آن چهار مطلب مطرح است .
3 . مبحث ثالث ؛ راجعبهتوابع مبحث خطابه است و داراى چهار مطلب است .
مبحث اوّل : اصول و قواعد
مبحث اوّل از مباحث سهگانه صناعت خطابه ، در ارتباط با اصول و قواعد كلّى اين باب است و مشتمل بر شانزده مطلب است :
1 . وجه الحاجة الى الخطابة
مطلب اوّل از مطالب باب اوّل ، راجع به بيان اهميّت مبحث خطابه است ، سؤال اين است كه ما چه نيازى به صناعت خطابه داريم ؟ و كدام مشكل بشر با اين فن حل مىشود ؟
در جواب بايد گفت : افراد و گروههاى بسيارى در هر جامعهاى به اين صنعت نياز مبرم داشته و براى رسيدن به اهداف و آرمانهاى خويش از آن بايد مدد گيرند از جمله :
1 . مشرعون : صاحبان اديان و شرائع ( انبياء ، اوصياء ، ائمه عليه السّلام ) و راهيان راه آنان ( عالمان و دانشمندان آن مذهب و پيشوايان دينى مذهبى مردم ) .
2 . دعاة المبادى : ( كلمهء مبادى جمع مبدء و به معناى اصول و پايهها آمده ، عرب مىگويد صاحب المبدء يعنى كسى كه اخلاق و زندگى را بر اصول صحيحى استوار سازد يا مىگويند : « فلان لا مبدء له » يعنى آدم بىمسلك ، بوقلمون صفتى است كه يتشكل به اشكال مختلفه ، يا مىگويند : « فلان سامى المبادى » يعنى فلانى به اصول و ارزشهاى انسانى پايبند است . مبادى علم هم به معناى پايههاى اوّلى و اصلى استدلالات علم است ) منظور از دعاة المبادى مصلحين جامعه و دانشمندان علم اخلاق و . . . هستند كه جامعه را به سوى اصول و ارزشهاى اخلاقى ، انسانى دعوت مىكنند .
3 . سياستمداران و رهبران سياسى عالم از سلاطين و رؤساى جمهور و . . .