قاطر است .
و بنابراين نوبت نمىرسد به اينكه كسى [ مثل ابن جنيد و محقّق و . . . كه قبلا اشاره شد ] بگويد : كلمه بغل نكره است و قيمت بغل يعنى قيمت يك قاطرى از قاطرها [ مثل قيمت يك فرش از فرشها ] و در نتيجه مراد قيمت قاطرى است كه مثل آن قاطر باشد .
بالاخره نتيجه نهائى اينكه : در قيميات هم اصل اوّلى ضمان به مثل است و قيمتى كه مىدهد در واقع قيمت مثل آن قاطر است و عوض از عوض واقعى و بدل البدل است . . . خير اصلا جاى اين حرفها نيست . و از اوّل به سراغ قيمت رفته و اصل در قيميات ضمان به قيمت است .
2 - عبارت بهصورت منقطع از اضافه باشد : اى قيمة بغل يوم خالفته ، و باز هم كلمهء يوم قيد قيمت باشد ولى نه خود قيمت بلكه قيد اختصاصى باشد كه از اضافهء قيمت به بغل حاصل مىشود .
بيان ذلك : بىشك كلمهء قيمت به بغل اضافه شده ، و اضافه يا به تقدير لام است و يا من و يا فى و . . . و اينجا به تقدير لام است اى قيمة للبغل ، و لام براى اختصاص است اى القيمة المختصّة للبغل يوم خالفته ، و يوم متعلّق به آن اختصاص يا مختصّه است يعنى قيمتى را كه مختصّ به بغل است ضامن مىباشى ، و اين اختصاص در روز مخالفت و غصب است يعنى قيمت مخصوص آن روز نه روز تلف و ادا و مانند آن .
طبق اين احتمال هم فراز مذكور دليل بر ضمان به يوم الغصب است . [ اگر همان سخن را مطرح كنيد كه بغل نكره است . . . خواهيم گفت .
اوّلا چه مانعى دارد تنوين عوض از مضاف اليه محذوف باشد اى بغله ؟
ثانيا بنابر بعض نسخ قيمة البغل با الف و لام آمده .
و ثالثا به صورت نكره هم باشد مجموع كلام كه قيمت مخصوص به قاطرى
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 189
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٨٩