اعتياد به عصر غيبت امام عصر ارواحنا فداه !
پاسخ همهء اين سئوالات اين است كه ما به عصر غيبت و تاريكى و ظلم و ستم در آن خو گرفتهايم ! به حدّى كه مجذوب ظلم و ظلمت گشته و به آن معتاد شدهايم ! و اعتياد يك قدرتِ بسيار قوى براى كشاندن انسانها به طور ناخودآگاه به سوى خوبىها و يا بدىهاست !
اعتياد و خو گرفتن انسان به هر چيزى همچون فطرت و طبيعت او ، آدمى را به سوى آن مىكشاند به طورى كه گويى اراده و اختيار را از انسان در مقابل آن و عمل كردن بر خلاف آن گرفته است ! اين قدرت را خداوند در اعتياد قرار داده است تا آدمى با خو گرفتن به خوبىها بدون زحمت و ناخودآگاه به سوى آنها جذب شوند و از بدىها و زشتىها كناره گيرند .
به اين جهت حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام عادت را طبيعت دوّم انسان برشمرده و فرمودهاند :
العادة طبع ثانٍ . « 1 »
عادت طبيعت دوّم است .
اين كلام كوتاه حقايق مهمّى را دربردارد . بنابراين فرمايش همان گونه كه انسان به سوى آنچه فطرت و طبيعت او اقتضا دارد به راه مىافتد ، به سوى آنچه به آن خو گرفته و عادت نموده نيز حركت مىكند .
انسان بايد از اين قدرت بزرگ ، در راه صحيح و هدفهاى ارزنده استفاده كند ، و از آلوده ساختن خويش به عادتهاى زشت و ناپسند خوددارى نمايد .
متأسّفانه جامعهء بشرى بر اثر نداشتنِ رهبرى صحيح و نبود قدرتى كه بتواند اجتماع را به سوى فضيلتهاى اخلاقى و صفات برجستهء انسانى سوق داده و هدايت نمايد ، به عادتهاى اشتباه فردى و اجتماعى گرفتار شده است .
اعتيادهاى اجتماعى قدرتى بسيار بيشتر از اعتيادهاى فردى دارند و آسانتر
هامش
( 1 ) . شرح غرر الحكم : 1 / 185 .