« لوئى پانزدهم » را از سلاطينى دانستهاند كه براى علم و دانش ارج و قرب فراوانى قائل بود و دانشمندان را احترام مىگذاشت و امكان فعاليّت و پژوهشهاى آنها را فراهم مىساخت . در دوران سلطنت او شيميدانى به نام « دوبره » نوعى آتش مخرّب با تأثير شگرف و آنى ساخته بود كه هيچ كس قدرت مقابله يا پرهيز از آن را نداشت . و حتّى آب هم به جاى خاموش كردن آن ، بر آتش و قدرت او مىافزود .
« دوبره » در كانال ورساى در حضور پادشاه و در محوطهء زرّاد خانهء پاريس ، مادّهء اختراعى خود را آزمايش كرد و « لوئى پانزدهم » كه شديداً متعجّب و متوحّش شده بود ، از اين كه مىديد مادّهاى وجود دارد كه مىتواند شهرى را به آتش بكشد و يا فوجى را نابود كند ، دستور داد كه اين اختراع فوراً از بين برده شود و اسرار آن با كسى در ميان گذاشته نشود .
با آن كه « لوئى پانزدهم » در آن زمان با انگلستان جنگ مىكرد و براى نابودى نيروى دريايى دشمن نياز به چنين اسلحهء مخرّبى داشت ، با اين حال به گفتهء خود براى نجات بشريّت مصلحت در آن ديد كه آن سلاح را به كار نگيرد و در نابودى آن بكوشد . « 1 »
علم نمىتواند جهان را رهبرى كند
اگرچه در قرن هفدهم و هيجدهم ميلادى بسيارى از دانشمندان ، بر اثر پيشرفتهايى كه در علم به دست آمده بود ، گمان مىكردند روزگارى مىرسد كه علم جهان را رهبرى كند و در سايهء قوانينى كه با استفاده از علم وضع مىشود ، دنيا را از نابسامانىها و گرفتارىها نجات مىدهند ؛ ولى گذشت زمان ثابت كرد حقيقت غير از آن است كه آنان گمان مىكردند . زيرا پيشرفت علم و دانش نه تنها جهان را از بىعدالتى و نابسامانى نجات نداد بلكه بر رنج و اندوه و گرفتارىهاى جامعهء بشريّت افزود .
هامش
( 1 ) . تاريخ ناشناختهء بشر : 105 .