صادق عليه السلام از شكستهشدن محدوديّت مكان در عصر ظهور پرده برداشتهاند و آن را به عنوان يك مطلب قطعى و حتمى بيان فرمودهاند .
محدود بودن بشر در طول تاريخ تاكنون به زمان و مكان و مقيّد بودن انسان به اين دو ، مسألهاى نيست كه نيازى به توضيح و بحث داشته باشد و براى همه روشن است كه انسان در بند زمان و مكان اسير بوده و هست و تاكنون براى نجات از آن نقشههاى فراوانى كشيده است ولى شكستهشدن محدوديّت در سطح عالى در عصر ظهور واقع مىشود .
جملهاى كه امام صادق عليه السلام مىفرمايند
( . . . ليرى أخاه الّذي في المغرب . . . )
دليل بر شكستهشدن نسبى محدوديّت مكان است ؛ زيرا در اين روايت زمان ظهور حضرت بقيّة اللَّه الأعظم ارواحنا فداه اين گونه توصيف شده است كه : در آن زمان حتماً مؤمن از مشرقِ عالم ، برادرش را در غرب عالم مىبيند .
اين نكته ، دليل بر آن است كه فاصلهء صدها هزار كيلومتر ميان دو نفر و دور بودن آنها از يكديگر در اين مسافت طولانى ، دليل بر اين كه آنها يكديگر را نبينند نمىشود و بُعد مكانى و فاصله بودن ميان دو نفر حتّى در اين سطح وسيع ، آنها را از ديدن يكديگر محروم نمىنمايد .
اين خود دليل بر شكستهشدن نسبى مسألهء مكان است به گونهاى كه با وجود آن همه مسافت ، گويا آنان در كنار يكديگر و هر دو در يك مكان هستند . اين همه پيشرفت بر اثر تحوّلى است كه در قدرت ديد انسانها به وسيلهء اختراع دستگاههاى پيشرفته ايجاد مىگردد ؟
با تكميل عقلها براى يافتن علم و آگاهى - علاوه بر قدرت سمع و بصر - قدرتهاى فرامادّه وسيلهء بسيار مهمّى براى كسب علم و آگاهى مىباشد .
با وجود همهء احتمالاتى كه نقل كرديم ، ممكن است كه رؤيت و ديدن يكديگر در عصر ظهور از شرق يا غرب عالم ، به گونهاى ديگر باشد كه فكر ما به آن راه نمىيابد .
دولت كريمه امام زمان (عج) (فارسى) — صفحة 239
مساهمون: سيد مرتضى مجتهدى سيستانى
ص٢٣٩