آزادى عقل
در صورتى انسان به قدرتهاى نهفته در وجود خود دست مىيابد و به تكامل عقلى مىرسد كه عقل او از اسارت آزاد شود . اين آزادى ، يكى از بزرگترين آزادىهايى است كه عصر تكاملبخش ظهور آن را براى انسانها به ارمغان مىآورد .
با آزاد شدن عقل و خرد از بندهايى كه قدرتهاى شيطانى و نفسانى او را به زنجير كشيده است ، نيروهاى عقل از اسارت رها گشته و انسان به راحتى مىتواند قدرتهاى عقلى خويش را به كار بندد .
عقل هر انسانى قدرتها و نيروهايى دارد كه آنها همچون يك سپاه در فرمان عقل مىباشند . در فرمودههاى خاندان وحى عليهم السلام كه آگاه از همهء ابعاد وجود بشر هستند ، به اين گفتار تصريح شده و حضرت امام صادق عليه السلام در يك روايت بسيار باعظمت همهء افراد سپاه عقل و خرد را بيان نمودهاند « 1 » .
در آن روايت هفتاد صفتِ عالى و برجسته به عنوان « ارتش عقل » بيان شده است و در برابر آن هفتاد صفت رذيله نيز براى جهل - كه مقصود از آن نفس است - بيان شده است « 2 » .
دوران تيرهء غيبت ، عصر جولان لشكر نفس است و عموم افراد - به جز گروهى اندك - در دست سپاه نفس گرفتارند و همواره به سوى آنچه نفس از آنان مىخواهد بسيج مىشوند ؛ امّا در روزگار فرخندهء ظهور با تكامل يافتن عقل ، نفس انسانها نيز پاك شده و در فرمانِ عقل و خرد قرار مىگيرد .
تكامل عقلى انسانها به معناى كامل شدن قدرت سپاه عقل در انسان مىباشد و ارتش و لشكر عقل اين گونه به تكامل رسيده . بنابراين علم ،
هامش
( 1 ) . اصول كافى : 1 / 20 .
( 2 ) . مقصود از جهل در آن روايت ، نفس است نه نادانى ؛ زيرا جهلِ به معناى نادانى ، خود يكى از ارتش جهل به معناى نفس است كه در آن روايت بيان شده است .