اين از آن روست كه وقتى گشايش به تأخير مىافتد شيطان در دل انسان ، وسوسه ايجاد مىكند تا پيش خود بگويد پس كجاست اين يارىِ خداوندى . دراين هنگام ، مؤمن بايد شكيب ورزد و از خداوند سبحان طلب آمرزش كند . استغفار مؤمنان هنگام رويارويى با دشمنان به چند دليل است :
يك - زيرا گناهان ، خود موجب شكست مىشوند .
دو - زيرا اصلاح خود ، وسيلهاى است براى اصلاح جامعه و در نتيجه ابزارى است براى پيروزى . خداوند مىفرمايد :
وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا . . . « 1 » .
« سخنشان جز اين نبود كه مىگفتند : اى پروردگار ما ! گناهان ما را و زياده رويهاى ما را در كارها بيامرز . »
ب - حتّى پس از پيروزى آشكار ، مؤمنان ، خويشتن خويش و ضرورت پاكسازىِ خويش را فراموش نمىكنند ، امّا ديگران به غرورى ناشى از پيروزى گرفتار مىآيند كه موجب مىشود فضيلتهاى ايشان از دست برود و آنها را به انسانهايى درنده خوى بدل كند .
اينك در سورهء نصر ، تدبّر كنيم كه خداوند مىفرمايد :
إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجاً * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً « 2 » .
« چون يارى خدا و پيروزى فراز آيد * و مردم را بينى كه فوج فوج به دين خدا درمىآيند * پس به ستايش پروردگارت تسبيح گوى و از او آمرزش بخواه كه او توبه پذيراست . »
بدين ترتيب خداوند ، هنگامى كه فتح و گشايش الهى رخ مىدهد دستور استغفار مىدهد .
پنجم - استغفار و توبه :
الف - اين كافى نيست كه انسان از خدايش ، تنها به خاطر تقصيرهاى گذشته ،
هامش
( 1 ) - سورهء آل عمران ، آيهء 147 .
( 2 ) - سورهء نصر ، آيات 1 - 3 .