فوق ، بايد اين سوره در ثلث اوّل سال اوّل بعثت نازل شده باشد ولى آيات آن نشان مىدهد كه به وقت نزول سوره ، حضرت دعوت خويش را آشكار كرده بود ، نظير :
ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ . . .
فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ
.
و نظير :
إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ . . .
فَذَرْنِي وَ مَنْ يُكَذِّبُ بِهذَا الْحَدِيثِ . . .
و امثال آن .
در مجمع البيان از ابن عباس و قتاده نقل كرده كه از اوّل سوره تا آيهء
سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ
/ 16 در مكه نازل شده و ما بعد آن تا
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
/ 33 ، در مدينه نازل گشته و از آيه 34 تا آيهء
فَهُمْ يَكْتُبُونَ
/ 47 در مكه و از 48 تا آخر در مكه نازل گرديده است .
الميزان فرموده : اين وجه نسبت به هفده آيهء از
إِنَّا بَلَوْناهُمْ
تا
لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
خوب است ، زيرا آنها به مدنى بودن اشبه هستند تا مكى بودن ، به هر حال آيات سوره مانع از آنست كه بگوئيم : اين سوره دوّمين سورهء نازل شده در مكه است .
مطالب سوره
5 - سورهء مباركه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله را در مقابل سخن مشركان كه مىگفتند :
ديوانه است . تسلى مىدهد و از سازش با مشركان بطور اكيد نهى مىكند .
آن گاه داستانى مىآورد و تذكر مىدهد كه مشركان قدر نعمت نبوّت را ندانستند براى آنها حسرت ماند چنان كه براى صاحبان آن باغ فقط حسرت و ندامت ماند .
در تعقيب اين سخن فرموده : ولى اهل ايمان چنين نيستند ، آنها از نبوت استفاده كرد و اهل بهشت شدهاند . سپس مقدارى در اينكه خوبان و بدان در