در مدينه نازل گشته است ، اين سخن استحسانى بيش نيست ، به نظر مىآيد ديدهاند كه مطلب آن به مدنى بودن شباهت دارد ، همچنين است قول حسن مفسّر كه گويد : همهاش مدنى است ، در الميزان فرموده : اعتبارى نيست به قول آنكه گويد : بعضى از آيات يا همه آن مدنى است .
و نيز ظاهر آنست كه همه سوره به يك بار نازل شده ، دليلى به نزول تدريجى آن نيست .
مطالب سوره و غرض آن
سورهء مباركه با كيفيت وحى شروع مىشود و سپس مشركان را محكوم مىكند كه هر چه مىگويند و هر چه مىكنند بدعتهاى خودشان مىباشد ، دليلى از جانب خدا ندارند آن گاه مقدارى از آيات توحيد و تدبير الهى بيان مىشود كه همه چيز ، حتى خنده ، گريه ، مرگ ، حيات ، خلقت نر و ماده ، و غيره از خداست : هلاك امتهاى مشرك نيز روى نظام خاصى از جانب اوست ، سپس با اشاره به معاد و فرمان به سجده و اطاعت ، سوره مباركه به پايان مىرسد .
گويى غرض سوره آنست كه توحيد و تدبير عمومى جهان ، ارسال رسل را لازم گرفته است .
5 - توحيد خالص آنست كه : انسان پس از ايمان به خدا ، تمام اعمال خويش را با دستورهاى خدايى تطبيق دهد ، خواه در اعمال عبادى باشد يا غير عبادى ، غير از اين ، عمل انسان به هر طريق كه باشد شرك و كفر است تا شرك از جامعه بشريت زدوده نشده ، انسانها روى سعادت نخواهند ديد .
على هذا آياتى كه انسان را از شرك نهى مىكند و آن را اساس بدبختى مىداند ، در عصر حاضر بالاتر از عصر نزول قرآن حائز اهميتند ، زيرا آن روز بتهاى بيجان و مجسمههاى مرده مورد پرستش بودند كه كارى از