نظير :
وَ مَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغالِبُونَ
مائده / 56 و نيز مىخوانيم :
وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
آل عمران / 139 پس وعدهء حتمى خدا هم دربارهء انبياء است و هم دربارهء جامعهء اسلامى ، النهايه در صورتى كه اهل ايمان و عمل و جهاد در راه خدا باشند چنان كه از دو آيهء فوق معلوم مىشود ولى اگر ايمان فقط اسمى و رسمى شد نبايد انتظار پيروزى را كشيد .
174 - 175 -
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ وَ أَبْصِرْهُمْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ
.
تفريع است بر وعدهء نصرت در مقابل مشركان مكه ، ظاهرا مراد از تولّى چشم پوشيدن و اهميت ندادن است و شايد مراد هجرت آن حضرت باشد كه بعد از هجرتش ، كفّار مكه به تدريج تار و مار شدند ،
وَ أَبْصِرْهُمْ
يعنى آنها را زير نظر بگير و منتظرشان باش ، گويى به علّت نزديك بودن وعدهء عذاب ، به جاى انتظار ، ابصار آمده است
فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ
يعنى : به زودى مىبينند چه بلائى به سرشان خواهد آمد .
176 - 177 -
أَ فَبِعَذابِنا يَسْتَعْجِلُونَ فَإِذا نَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ
.
مشركان در مقابل وعدهء عذاب از جانب آن حضرت مىگفتند :
مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
آيه در جواب آن مىفرمايد : عذاب ما را به عجله نخواهند زيرا چون به محيطشان نازل شود ، روزگارشان را سياه خواهد كرد .
178 - 179 -
وَ تَوَلَّ عَنْهُمْ حَتَّى حِينٍ وَ أَبْصِرْ فَسَوْفَ يُبْصِرُونَ
.
تكرار آيات گذشته است از باب تأكيد ، بعضى احتمال دادهاند كه آيات اول راجع به عذاب دنيا و اين آيات راجع به عذاب آخرت است ، مؤيد اين احتمال كلمهء « ابصر » است كه در اينجا بدون مفعول آمده چنان كه در سابق
وَ أَبْصِرْهُمْ
با مفعول بود ، بدون مفعول بودن دلالت بر عموم دارد ، يعنى : عامه مشركان را