شده است .
نگارنده گويد : ناگفته نماند روم امپراطورى بزرگى بود كه بر متصرفات وسيعى در آسيا و اروپا و آفريقا حكومت داشت ، ايتاليا نيز قسمتى از آن محسوب مىشد ، ميان آنها و اهل فارس ( ايرانيان ) جنگهاى بزرگى واقع شده است ، يكى از آن جنگها در نواحى شام نزديك حجاز رخ داد كه به هزيمت روميان تمام شدن و آن ، به وقت نزول اين سوره مباركه بود ولى قرآن خبر داد كه روميان در عرض سه تا نه سال بر فارس پيروز خواهند شد .
در تفسير مجمع البيان . كشاف ، ابن كثير . درّ منثور و امثال آن مطلبى نقل شده كه از مجمع البيان ترجمه مىكنيم : مشركان در مكه با مسلمين مجادله كرده و مىگفتند : روم كه اهل كتاب است به دست فارس مغلوب شد ، شما كه فكر مىكنيد با اين كتاب ( قرآن ) بر ما غلبه خواهيد كرد درست نيست بلكه ما در آينده بر شما پيروز خواهيم شد ، چنان كه فارس غالب شد ، در نتيجه ، خدا
الم غُلِبَتِ الرُّومُ . . .
را نازل فرمود :
در تفسير ابن كثير از ابن عباس نقل كرده : مشركان خوش داشتند كه فارس غلبه كند كه آنها بت پرست بودند ، مسلمانان خوش داشتند روم غلبه كند كه روم اهل كتاب بودند و چون غلبه نصيب فارس شد ، ابو بكر آن را به رسول خدا خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل كرده حضرت فرمود : به زودى روم غالب خواهد شد .
آنچه به نظر مىآيد آنست كه : غلبه فارس بر روم در ميان مردم مكه مورد گفتگو بوده و اين جريان سبب شده كه قرآن از غلبه آيندهء روم خبر بدهد و نيز وعدهء آخرت و وعدهء پيروزى مؤمنان بر مشركان را در رديف آن قرار بدهد .
7 - سورهء مباركه به چند بخش تقسيم مىشود .
اول - وعدهء غلبه روم بر فارس در عرض سه تا نه سال و وعدهء آمدن آخرت .