انسان را بيك تعهد و مسئوليت بزرگى فرمان مىدهد .
أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ
.
اضافهء بهيمه بانعام براى بيان است يعنى بهيمه كه چهارپايان باشد براى شما حلال شده است در جاى ديگر بدون بهيمه آمده است
. . . وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعامُ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ
حج / 30 ، مراد از « ما يتلى » همان است كه در آيه سوم خواهد آمد
غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ
.
به حكم استثنا است از « احلّت » يعنى چهارپايان بر شما حلال شده بىآنكه شكار را در حال احرام حلال بدانيد . ( آن را حلال شماريد ) ناگفته نماند : چون شكار فقط دربارهء حيوانات وحشى از قبل بز كوهى ، آهو و غيره است معلوم مىشود كه
بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ
شامل چهارپايان وحشى نيز هست و در بعضى از روايات به بچهاى كه در شكم حيوان است تفسير شده است « 1 »
إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ ما يُرِيدُ
اشاره است به آن كه خدا آنچه دربارهء حلال و حرام اراده و دستور داده بايد اطاعت شود و خدا اراده نموده كه محرم نبايد شكار كند .
2 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لَا الْهَدْيَ وَ لَا الْقَلائِدَ وَ لَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ
.
مراد از حلال دانستن بىاعتنايى نمودن به حكم است ، شعائر علامتهايى است كه نشانهء ايمان و بندگى خداست در قرآن مجيد صفا و مروه و شتران قربانى و غيره از شعائر اللَّه شمرده شده است « 2 » به نظرم مراد از آن همهء اعمال حج باشد
هامش
( 1 )
عياشى عن ابى عبد اللَّه ( ع ) فى قول اللَّه احلت لكم بهيمة الانعام قال الجنين فى بطن امه اذا اشعر و ادبر فذكاة امه ذكاته .
( 2 )إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِبقره / 158وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِالحج / 36 .