مسافر با حكم ديگرى در ذيل آيه بيان شده است .
به قولى : مراد آن است كه به مساجد داخل نشويد مگر در حال عبور .
در اين صورت بايد مراد از « الصلاة » در صدر آيه نماز باشد به قرينهء
حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ
و از
وَ لا جُنُباً . . .
كه عطف بر
وَ أَنْتُمْ سُكارى
است مساجد باشد يعنى : در حال مستى به نماز نزديك نشويد و در حال جنابت به مساجد نزديك نشويد مگر در حال عبور . دليل اين سخن روايتى است كه از امام باقر و امام صادق عليهما السّلام نقل شده : راوى مىپرسد : حائض و جنب به مسجد داخل مىشوند يا نه ؟
فرمود : نه مگر در حال عبور ، خدا فرموده :
وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا . . .
« 1 » .
و نيز گفتهاند : درب خانههاى صحابه به مسجد باز مىشد آنها نمىتوانستند پيوسته در منزل غسل كرده خارج شوند لذا بطور مرور از مسجد مجاز شدند .
ناگفته نماند : اين معنى از آيهء شريفه بطور روشن استفاده نمىشود مگر اينكه « استخدام » باشد براى آن هم قرينهء واضح نيست و اللَّه العالم وانگهى در فقه شيعه جنب نمىتواند از مسجد مدينه در حال جنابت عبور بكند .
وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً
.
اينجا حكم تيمم بدل از وضو و غسل يك جا بيان شده است .
چون مريض و مسافر ممكن است احتياج به غسل يا وضو داشته باشد ، آنكه بول و غايط كرده در صورت نبودن آب وظيفهاش تيمّم بدل از وضو است و آنكه با زنان آميزش كرده تيمم بدل از غسل بايد بكند .
هامش
( 1 )
عياشى عن زرارة عن ابى جعفر عليه السلام قال قلت له : الحائض و الجنب يدخلان المسجد ام لا ؟ فقال لا يدخلان المسجد الا مجتازين ان اللَّه يقول و لا جنبا الا عابرى سبيل حتى تغتسلوا .