امانى : آرزوها . مفرد آن امنيه است . به معنى قرائت و دروغ نيز آيد .
برهان : دليل روشن . گويند : آن مصدر « بره يبره » است يعنى سفيد و روشن شد .
وجه : چهره . صورت . روى .
شرحها
در اين دو آيه ، دو ادعاى بى جا از يهود و نصارى نقل و رد شده است . يكى آنكه گويند : بهشت فقط مال يهودى يا نصارى است ، ديگر حملهء بيجايى كه يهود و نصارى بهم مىكنند .
111 -
وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى . . .
اين كلام به دو بخش قسمت مىشود يعنى : يهودان گفتند جز يهود كسى داخل بهشت نخواهد شد و نصارى گفتند : جز نصارى كسى وارد بهشت نخواهد شد .
اين ادعا است بايد به اين امر دليل داشته باشند مگر انسانهاى ديگر براى وزن شعر آفريده شدهاند ؟ ! لذا فرموده :
تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ . . .
اين آرزوهاى خود ساختهء آنهاست بگو : دليل بياوريد .
112 -
بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ
اين يك قاعدهء كلى است : بهشت اختصاص به گروه خاصى ندارد خواه مسلمان باشد يا يهودى يا غير آنها ، بلكه گذرنامهء بهشت دو چيز است يكى اينكه انسان چهرهء خويش را تسليم خدا كند و هر چه او گفته قبول نمايد ، ديگرى آنكه نيكوكار باشد ، تسليم وجه به خدا عبارت اخرى تسليم شدن به خداست يعنى : روى به خدا دوخته و منتظر فرمان باشد و هر چه او فرموده بپذيرد . اگر گويند :
پس غير مسلمان با اين دو شرط اهل بهشت خواهد بود ؟ گوئيم : آرى اما راجع به توضيح مطلب رجوع كنيد به ذيل آيهء 62 سورهء بقره .