چيزى نفروشند ، و سه سال در شعب ابى طالب به سختى زندگى كنى عاقبت در مقام قتلت برآيند تا عبا بگردنت بپيچند تا نفس در سينهات حبس شود ، و دور خانهء شما را احاطه كنند كه شبانه بريزند و شما را قطعه قطعه كنند تا عاقبت هجرت كنى ، بيايند در جنگ با شما در بدر و حنين و احزاب و احد ، و چه اندازه از صحابهء تو را بكشند و شهيد كنند بايد در تمام اينها صبر كنى و تحمل نمايى و بدستورات الهى رفتار كنى و دست از وظائف الهى بر ندارى .
وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً
نكره در سياق نفى افاده عموم دارد هيچ آثم اهل معاصى و هيچ كافر از مشرك يهود و نصارى را نبايد توقعات آنها را انجام دهى و لو هر چه بشما وعده رياست و مال و جاه دهند ، و هيچ خواهشهاى آنها نپذيرى و دست از دعوت بر ندارى و بوظائف رسالتت عمل نمايى .
اقول : ظاهرا مراد از آثم آن كفار و مشركين هستند كه از قابليت هدايت افتادهاند و هرگز ايمان نميآورند و چنانچه در باب شهادت ميفرمايد :
وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ
اثم قلب همان سياهى دل و قساوت قلب است كه هيچ در او اثر نميگذارد ، و ممكن است مطلق عاصيان باشد زيرا هر معصيتى يك خال سياه در قلب احداث مىكند هر چه زياد شود معصيت اين خال بزرگ مىشود تا آنكه اگر تمام قلب را گرفت در يك حديث ميفرمايد :
( لا يرجى بخير )
و در حديث ديگر ميفرمايد :
( صار قلبه منكوسا ) .
[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيه 25 ]
وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً ( 25 )
و ياد كن نام پروردگار خود را صبحگاهان و شبانگاه ، و اين تعبير به بكرة و اصيلا ممكن است اشاره باشد بدوام يعنى شب و روز ، و مراد از ذكر پروردگار دعوت بتوحيد باشد كه دائما مشغول برسالت خود باش ، ممكن است مراد صلوات مفروضه باشد و مراد از بكره و اصيل من البكرة كه صلوة صبح باشد الى الاصيل كه صلوة عشاء باشد . چنانچه ميفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا
احزاب آيهء 41 ، و ميفرمايد :
إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً لِتُؤْمِنُوا