استراحت خطاب رسيد :
[ سوره المزمل ( 73 ) : آيه 2 ]
قُمِ اللَّيْلَ إِلاَّ قَلِيلاً ( 2 )
قيام در ليل براى تهجد و نماز شب است كه بر پيغمبر واجب بود چنانچه ميفرمايد :
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً
اسراء آيهء 81 و براى مناجات و استغفار كه ميفرمايد :
كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
ذاريات آيهء 17 و 18 . و مراد :
إِلَّا قَلِيلًا
اينكه قليلى از شب را براى نوم و استراحت قرار بده چنانچه در آيهء مذكوره اشاره دارد كه خداوند مدح ميفرمايد متقين را كه قليلى از شب را استراحت ميكنند و بخواب ميروند كه معناى يهجعون است .
[ سوره المزمل ( 73 ) : آيات 3 تا 4 ]
نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً ( 3 ) أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً ( 4 )
نصف شب را يا كم كن از نصف يا زياد كن بر آن و ترتيل كن قرآن را ترتيلى .
اين جمله سه نحوه تفسير شده : نحوه اولى - عطف بيان قليلا باشد يعنى مراد از قليل كه مستثنى شده كه براى استراحت و نوم باشد نصف شب است كه شب را دو قسمت كن نصف براى قيام به نماز و مناجات و استغفار و نصف براى استراحت و نوم و البته نصف براى عبادت نصف آخر است كه اول وقت نماز شب است از نصف تا فجر و نصف براى استراحت و نوم نصف اول است آن هم بعد از اداء فرائض مثل مغرب و عشاء و نوافل آنها بلكه براى تعشى و خوردن شام .
أَوْ زِدْ عَلَيْهِ
كه دو ثلث استراحت و ثلث اخير كه عبارت از وقت سحر باشد كه فرمود :
وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
.
نحوهء ثانية - اينكه
نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا أَوْ زِدْ عَلَيْهِ
بيان مستثنى منه باشد كه قيام بر عبادت باشد نصف شب يا كمتر از نصف كه ثلث اخير باشد يا زيادتر از نصف كه دو ثلث عبادت باشد . و اين نحوه با نحوه اولى تفاوتى ندارد .
نحوه ثالثه - اينكه بيان ليل باشد يعنى بعض ليالى كه عذرى دارند مثل مرض و مسافرت يا شغل مهمى قيام نكنند .