هر آينه صداى خر است .
وَ اقْصِدْ فِي مَشْيِكَ
در كليه امور مطلوب حد وسط است در راه رفتن نه تند و با عجله باشد و نه سست و آهسته بنحو متعارف در معاشرت نه زياد گرم بگيرد و با هر كس و ناكس معاشرت كند و نه عزلت و كناره گيرى كند در صحبت نه پر حرفى كند و نه ساكت بنشيند در بذل نه اسراف و نه تقتير در عبادت نه آنكه به كلى از خلق دور شود و در بيابان و كوه و مغازه مشغول ذكر شود و نه در وظائف شرعيه كوتاهى كند در اخلاق اخلاق حميده حد وسط بين افراط و تفريط است لذا اخلاق رذيله دو برابر اخلاق حميده است .
وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ
داد و فرياد و درشت صحبت نكند و اينقدر هم آهسته نباشد كه جوهر نداشته باشد و طرف نشنود و درك نكند .
إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ
در ميان حيوانات هيچ صوتى بدتر از صوت حمار نيست حتى صوت سگ و گاو و يكى از مواعظ لقمان كه مختصر و مفيد است بفرزندش كه شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه نقل فرموده
« قال لقمان لابنه يا بنى ان الدنيا بحر عميق و قد هلك فيها خلق كثير فاجعل سفينتك فيها الايمان باللَّه و اجعل شراعها التوكل على اللَّه و اجعل زادك فيها تقوى اللَّه فان نجوت فبرحمة اللَّه و ان هلكت فبذنوبك »
دنيا را تشبيه كرده به درياى عميقى كه بايد از روى او گذشت تا بسعادت آخرت نائل شود و از غرق نجات يابد البته احتياج بكشتى دارد و كشتى نجات ايمان است كسانى كه ايمان ندارند در اين دريا غرق ميشوند و خلق كثير در اين دنيا و دريا هلاك شدهاند مشركين ، كفار ، معاندين ، ضالين ، مبدعين ، منكرين ضروريات دين و مذهب و اين كشتى ايمان شراع ميخواهد و شراع آن توكل است و البته براى اين سفر دور و دراز آخرت احتياج بزاد و توشه دارد و زاد و توشه آخرت تقواى از معاصى و محرمات است پس اگر خداوند حفظ فرمود و با ايمان و تقوى و توكل گذشتى اين رحمت و تفضل و توفيق الهيست و اگر به هلاكت افتادى بواسطه گناهان تو است .
[ سوره لقمان ( 31 ) : آيه 20 ]
أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍ ( 20 )