تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 385

مساهمون:

ص٣٨٥
شروع كرد كشتى را سوراخ كردن و پاره نمود موسى گفت آيا كشتى را شكستى براى اينكه اهل كشتى را در دريا غرق كنى هر آينه كار بسيار ناپسندى كردى ( تنبيه ) كشتى را خراب كردن چندين معصيت بزرگى را در بردارد . ( 1 ) تصرّف در مال غير بدون اجازه مالك حرامست . ( 2 ) اضرار بمالكين كه كشتى آنها را معيوب كردن . ( 3 ) ضمان كه واجبست از عهده برآيد . ( 4 ) اتلاف نفوس كه غرق ميشوند . ( 5 ) اضرار بنفس كه خود هم با آنها تلف مىشود لذا به مجرد اينكه
فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا رَكِبا فِي السَّفِينَةِ خَرَقَها
حضرت موسى طاقت نياورد و وعده عدم سؤال هم بخضر نداده بود و اعتراض هم نكرد حتى اينكه ميدانست كه حكمت و مصلحت داشته استفهام كرد كه آيا مأمورى اهل كشتى را غرق كنى
قالَ أَ خَرَقْتَها لِتُغْرِقَ أَهْلَها
و اين عمل بر طبق قواعد شرع منطبق نميشود
لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً
اين عمل ناشايسته است و مناسب مقام شما نيست .

[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 72 ]

قالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً ( 72 ) خضر گفت آيا من نگفتم بشما كه محققا نميتوانيد و استطاعت نداريد با من صبر كنيد چون ميدانست خضر كه حضرت موسى مكلف بتكاليفى هست و نميتواند خوددارى كند در ترك انجام تكاليف لذا
قالَ أَ لَمْ أَقُلْ
يعنى البته گفتم و تعيين بالف استفهام نه براى ترديد و شك است بلكه براى اخذ اقرار طرف و تاكيد در اثبات مطلب است چنانچه خداوند ميفرمايد :
أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ
يس آيه 60 .
أَ لَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً
طه آيه 88 . و بسيارى از آيات
إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً
استطاعت تواناييست كه از عهده بتواند برآيد و لن نفى تأبيد است يعنى هرگز نميتوانى با من صبر كنى من و