وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا
و راهنمايى هم ندارند كه آنها را هدايت كنند و به راه حق دلالت نمايند .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 99 ]
فَأُولئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ وَ كانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُوراً ( 99 )
پس اينها را اميد هست كه خداوند عفو فرمايد از عقوبت شرك و ترك اسلام و اعمال سوء آنها و خداوند عفو كننده و آمرزنده است .
سؤال - همان استثناء در آيه قبل مطابق با برهان كافى بود در دلالت بر عدم مؤاخذه بمقتضى العدل احتياج به اين جمله نبود سيّما بتعبير عسى اللَّه كه مىشود عفو نفرمايد .
جواب - بسيارى از معاصى داريم كه به حكم عقل حتى عقول ناقصه هم درك مىشود مثل شرب و زنا و ظلم و بسيارى از قبايح عقليه و افعال قبيحه از اخلاق رذيله و اعمال سيّئه كه مؤاخذه بر آنها قبيح نيست و اين آيه دلالت دارد كه خداوند در حق مستضعفين از آنها هم صرف نظر ميفرمايد .
فَأُولئِكَ
اين مستضعفين از رجال و نساء و ولدان را
عَسَى اللَّهُ
اميد است و اين كلمه دلالت دارد بر وعده الهى كه محال است تخلّف شود و لو استحقاقش باشد
أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ
عفو گذشت است از انتقام
وَ كانَ اللَّهُ عَفُوًّا
بسيار گذشت مىكند
غَفُوراً
و ميآمرزد و پرده پوشى مىكند از بندهگانش .