و اما قسمت سوم - مىتوانند اولياء مقتول از ديه صرف نظر كنند و از عاقله نگيرند كه مفاد
إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا
است كه در اصل يتصدّقوا بوده تا قلب بصاد شده بواسطه قرب مخرج سپس ادغام شده لكن كفاره عتق بر خود قاتل است .
و اما شبه عمد قصاص ندارد چون عمد نبوده و ديه هم بر عاقله نيست چون خطاى محض نبوده بر خود قاتل است هم كفاره و هم ديه .
و در موضوع ديه در اخبار صد شتر است آن هم در اخبار منقسم كردند به چهار قسم يا پنج قسم كه هر قسمتى يك نوع از شتر . در بعض اخبار 20 عدد بنت مخاض 20 عدد ابن لبون ، 30 عدد بنت لبون ، 30 عدد حقّه .
و در بعض ديگر اخبار 25 عدد بنت مخاض ، 25 عدد بنت لبون ، 25 عدد حقه ، 25 عدد جذعه .
و آنهايى كه پنج قسمت كردهاند 20 عدد حقه ، 20 جذعه ، 20 بنت لبون ، 20 ابن لبون ، 20 بنت مخاض .
و اما از طلا هزار اشرفى 18 نخودى كه عبارت از هفتصد و پنجاه مثقال صيرفى بيست و چهار نخودى است ، و از حيث عيار معلوم نيست كه در زمان ائمه ( ع ) دينارها چه اندازه عيار داشته و موافق احتياط اينست كه طلاى خالص حساب كنند و اما از نقره ده هزار درهم و هر درهم 13 نخود و نصف گندم است كه تقريبا صد و پنج مثقال دويست درهم مىشود كه هزار درهم پانصد و بيست و پنج مثقال صيرفى است و ده هزار درهم پنج هزار و صد و بيست و پنج مثقال مىشود آن هم نقره خالص قرص
إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا
يعنى ورثه مقتول از ديه صرف نظر كنند يا از تمام يا از بعض و بقاتل يا عاقله ببخشند از ديه معاف مىشود لكن كفاره حق اللَّه است بايد اداء كند .
فَإِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ
فرض مسئله اينست كه مؤمنى در ميانه