[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 78 ]
أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً ( 78 )
هر كجا باشيد مرگ شما را در مىيابد و لو در برجهاى محكم باشيد و اگر به اينها خوبى برسد ميگويند از جانب خدا است و اگر ناملائمى به آنها متوجه شود ميگويند از جانب تو است بگو تمام از جانب خدا است پس چه باعث شده اين قوم را كه نزديك نيست حديثى را بفهمند .
أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ
كلام در موت بسيار مفصل است از جهاتى 1 - يكى نسبت موت و حيات نسبت بروح حيوانى و نباتى عدم و ملكه است و نسبت بروح انسانى انتقال نشئه است و نسبت تضاد است .
2 - اسباب طبيعى ظاهرى يا حدوث خللى است در بدن موت طبيعى گويند يا حدوث امرى است موت اخترامى گويند مثل تصادفات و زلزله و سيل و هدم و امثال آنها يا بغتى است فجائيه گويند .
3 - آجال يا حتمى است قابل تغيير نيست يا معلقى است مشروط بشرائطى است ، اگر باشد يا نباشد قابل تغيير است مثل قطع رحم ، دعاء ، صدقه ، توسل عبادت ، معصيت و امثال اينها .
4 - راحتى و سختى موت دائر مدار ايمان و كفر و اعمال نيك و بد است و چهار قسم است : مؤمن نيك كار و بد كار ، كافر نيك كار و بدكار .
5 - نسبت موت هم به خدا داده مىشود
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها
انفال آيه 52 ، هم بملك الموت
قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ
سجده آيه 27 ، و هم بملائكه اعوان ملك الموت
إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ
محمد آيه 29 ، و تفصيل اينها را در جلد سوم كلم الطيب ص 47 - 54 بيان كردهايم .