وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ
معناى طاغوت گذشت كه هر داعى باطلى طاغوت است ، شيطان باشد يا رؤساء كفر و ضلالت يا دعات باطله و امراء جور و مبلغين سوء و امثال اينها و كفار پيروى از آنها ميكنند و در راه آنها مقاتله مينمايند .
فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ
نتيجه جمله قبل است و امر ظاهر در وجوب پس واجب است مقاتله با اينها و دفع شر آنها و چون اينها كلا باغواء شيطان است و اينها اولياء او هستند بايد با اينها مقاتله كرد .
إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً
كيد و مكر و خدعه و حيله و نكرى قريب المعنى است و مراد فريب دادن طرف است باسباب خفيه كه او متوجه نشود بلكه تخيل عكس نمايد و اين اگر از طرف خدا باشد عقوبت و عذاب است كه طرف مستحق آن باشد
وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ
اعراف آيه 183 ،
سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ
اعراف آيه 182 ،
إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْداً وَ أَكِيدُ كَيْداً
طارق آيه 15 و 16 ، و غير اينها از آيات . و معناى كيد خدا امتحان است به دادن مال و جاه و عده و عده و قوت و قدرت تا هر قدر بتواند در فسق و فجور فرو رود تا به عذاب سخت دچار شود چنانچه عليا عليه زينب سلام اللَّه عليها بيزيد پليد فرمود
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ
.
و اما كيد و مكر اگر با مؤمن باشد بسيار صفت خبيثه است و معصيت بزرگ و مشتمل بر معاصى بسيار از ظلم و ايذاء و اهانت و غير اينها ، و از رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم است
( ليس منا من ماكر مسلما )
جامع السعاده ص 116 ، و اگر با اعداء دين و رفع شر آنها از مسلمين باشد بسا واجب باشد و بسا جائز .
و اما كيد شيطان و اتباع و اولياء آن اگر چه بسا بسيار بزرگ است در