كلام مورد بحث است عبارت از اينست كه معصيتى عبادتى را از بين ببرد و يا عبادتى معصيتى را بپوشاند و محو سازد ، و تحقيق در اين مسئله اينست كه اسلام جميع گناهانى را كه در دوران كفر بجاى آورده تكفير و محو مىكند چنانچه گفتهاند «
الاسلام يجبّ ما قبله
» و كفر همه عبادات را باطل و نابود مينمايد زيرا چنانچه شرط صحت عبادت اسلام و ايمان است ، موافاة يعنى بقاء بر اسلام و ايمان تا آخر عمر هم شرط صحت است و اگر كافر شود كاشف از اينست كه از اول ايمان واقعى نداشته و عبادات او صحيح نبوده است .
و امّا غير اسلام و كفر از عبادات يا معاصى تكفير و احباط آنها نسبت بساير اعمال ثابت نيست بنص آيه شريفه
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
« 1 » كه صريح است در اينكه هر كس هر عملى از خوب يا بد انجام دهد جزاى آن را مىبيند .
وَ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
شرح اين جمله مكرر گذشته است
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 218 ]
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 218 )
( محققا كسانى كه ايمان آوردند و كسانى كه مهاجرت كردند و در راه خدا جهاد نمودند اينان برحمت خدا اميدوارند و خدا آمرزنده و رحيم است )
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
در اين آيه سه عنوان ذكر شده يعنى ايمان و هجرت و جهاد كه از حيث اجتماع و انفراد با هم تفاوت دارند ، ايمان اگر چه هجرت و جهاد با او نباشد موجب سعادت و نجات مىشود ولى هجرت و جهاد بدون ايمان موجب سعادت و رستگارى نيست چون ايمان شرط صحت جميع عبادات است و هجرت و جهاد
هامش
( 1 ) - سوره زلزال آيه 7 و 8