[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 48 ]
وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ ( 48 )
( بترسيد از روزى كه چيزى را كسى از كسى كفايت نكند و شفاعت و وساطتى از او قبول نشود و عدل و عوضى از آن كس گرفته نشود و اينان يارى كرده نشوند ) .
يوما منصوب است براى اينكه مفعول و اتقوا است و مراد روز قيامت است و براى اين روز در اين آيه چهار خصلت ذكر شده :
( اول )
لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً
« لا تجزى بمعنى » لا تكون باشد يعنى هيچكس چيزى را از ثواب يا عقاب و پاداش و حساب و غيره از ديگرى كفايت نكند و كسى را بجاى ديگرى جزا ندهند چنانچه در آيات ديگر نيز به اين معنى تصريح شده مانند آيه شريفه :
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى
« 1 » بردارندهء بار و گناه ديگرى را بر ندارد ) و مانند
وَ اخْشَوْا يَوْماً لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَيْئاً
« 2 » ( بترسيد از روزى كه پدرى از فرزندش چيزى را كفايت نميكند و فرزندى هم كفايت كننده چيزى از پدرش نمىباشد ) و مانند
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
« 3 » ( هر كس به اندازه سنگينى ذرّه كار خوب كند آن را مىبيند و هر كس به اندازه سنگينى ذرهء كار بد كند آن را مىبيند .
و نظير حديث مشهور «
الناس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرا فشرّ
» و اين آيات منافات ندارد با اخبارى كه به اين مضمون روايت شده «
من سنّ سنّة حسنة كان له اجرها و اجر من عمل بها الى يوم القيمة و من سنّ سنّة سيّئة كان له
هامش
( 1 ) - سوره انعام آيه 164
( 2 ) - سوره لقمان آيه 32
( 3 ) - سوره زلزال آيه 8