يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ
. « 1 »
علّامه شعرانى : الوصية كما مرّ في صفحة 266 تطلق لغة على الأعمّ من مصطلح الفقهاء ، و اللّه تعالى أوصى و لا موت و لا غيبة له تعالى عن ذلك . « 2 »
مؤلف : و آنچه مانع باشد از ميراث سه چيز است : كفر است و رقّ و قتل عمد بر وجه ظلم و هرچه منع كند از ميراث ، از اين سه وجه منع كند از حجب مادر از ثلث با سدس .
علّامه شعرانى : مثلا اگر ميّت دو برادر كافر داشته باشد و پدر و مادر مسلمان ، يك ثلث تركهء او از آن مادر است و دو ثلث از آن پدر . و اگر آن دو برادر ميّت مسلم باشند ، يك سدس متعلّق به مادر است و پنج سدس به پدر . پس كفر دو برادر مانع است از آنكه حاجب مادر باشد از ثلث و ميراث او را به سدس برگردانند . « 3 »
فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ
. « 4 »
مؤلف : و قولى هست عبد اللّه عبّاس را كه برادران تا سه نباشند ، حجب نكنند حملا على ظاهر قوله :
فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ
و اقلّ جمع سه باشد . و اين قول شاذّ است و جملهء فقها بر خلاف اينند . جواب آن است كه او را كه گوييم ، اگرچه اقلّ جمع بر حقيقت سه باشد ، اينجا حمل كنيم بر دو بر سبيل مجاز به دلالت اجماع .
علّامه شعرانى : سخن در اين اجماع همان است كه گفتيم و ما بدين مسأله يقين داريم و مىدانيم يقين ما از اخبار حاصل نشده ؛ چون خبر متواتر در اين باب وارد نيست . « 5 »
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 11 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 13 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 328 .
( 4 ) . نساء ( 4 ) آيهء 11 .
( 5 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 331 .