زيادتى برحسب اقاليم مختلف است . در اقليم اوّل ، غايت بلندى روز شايد تا سيزده ساعت و ربع رسد و هرجا از اين بيشتر باشد ، از اقليم دوم است تا سيزده و سه ربع و از اين بيشتر ، اقليم سيم است تا چهارده ساعت و ربع و آنچه از اين افزوده باشد ، اقليم چهارم است تا چهارده ساعت و سه ربع ورى از اقليم چهارم است و چون مؤلف از اين اقليم بوده به تقريب پانزده ساعت را ذكر كرده است و هر اقليم از اقليم ديگر نيمساعت زياده است تا اقليم هفتم كه بزرگترين روز تا شانزده ساعت و ربع رسد در عرض پنجاه [ و ] سه درجه و هر اقليم ميان دو مدار است . « 1 »
وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ
. « 2 »
مؤلف : اهل اشاره گفتند : حكمت از دل كافر بهدر آرد تا در او قرار نگيرد و سقطه و هفوه از زبان عارف .
علّامه شعرانى : يعنى نمىتوان حكمت را ترك كرد ؛ براى آنكه اصل آن از كافران يونان است ، چنانكه گروهى گويند . « 3 »
إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً
. « 4 »
مؤلف : [ از اعتقادات ابن بابويه نقل مىكند كه تقيّه واجب است و هركس آن را ترك كند ، مثل آن است كه نماز را ترك كرده است . ]
علّامه شعرانى : در زمان ما اين حكم سخت دشوار گرديده است ؛ چون صنعت چاپ اختراع شده و كتب هر طايفه به طايفه ديگر مىرسد و آمد و شد ميان كشورها آسان گرديده است و هركس امروز در كتابى سبّ بنويسد و يا كتابى مشتمل بر سبّ را
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 496 .
( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 27 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 497 .
( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 28 .