مطلقا عدّه بهسر مىآيد هرچند متّصل به طلاق نباشد . و آنكه نه ماه منتظر مانده است و معلوم گرديد آبستن نيست ، اگر سه ماه پاك بر او گذشته باشد در ضمن نه ماه لازم نيست سه ماه ديگر علاوه كند ، و زنى كه چهار ماه يا بيشتر يك بار خون مىبيند ، اگر پس از طلاق يك حيض بيند و پس از آن سه ماه پاك بر او بگذرد ، عدّهء او گذشته است .
و آقا جمال خوانسارى در حاشيهء شرح لمعه گويد : به ظاهر كلام فقها چنين زن بايد به سه طهر عدّه گيرد هرچند ، چند سال بر او گذرد و محقّق و علّامه و جماعتى گويند :
به همان طهر بين دو حيض كه اقلّا سه ماه باشد و لو غير متّصل به طلاق عدّه مىگذرد .
قول مصنّف به احتياط نزديكتر و قول صاحب كفايه قوىتر است ؛ چون در گذشتن عدّه نيّت شرط نيست و آبستنى پس از نه ماه معلوم مىشود . و عمده در اين مسأله آن است كه در قرآن عدّهء سه ماه را بر آن زنى معيّن فرمود كه حيض نبيند
فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُرٍ وَ اللَّائِي لَمْ يَحِضْنَ
. « 1 » و آنكه يكبار حيض بيند و از او منقطع شود ، مشمول اين آيه نيست و شايد چنين زن هرگز به قرء نبيند و تا ابد در عدّه بماند و اين خلاف اجماع است . ناچار علما به روايت سورة بن كليب و عمار ساباطى متمسّك گشته ، گفتند : عدّه براى استبراى رحم است تا معلوم شود آبستن نيست و اگر زن نه ماه يا يك سال منتظر ماند ، حال او معلوم گردد . « 2 »
وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ
. « 3 »
مؤلف : يعنى در فضل ، عبد اللّه عبّاس گفت كه به آن مهرى كه به او دهد و مالى كه نفقه كند بر او . بعضى ديگر گفتند : مرد مفضّل است بر زن به عقل و گفتهاند به ميراث و قتاده گفت : به فرض جهاد بر مردان .
علّامه شعرانى : اين معنى در سورهء نساء ، آيهء 38 هم آمده است
الرِّجالُ قَوَّامُونَ
هامش
( 1 ) . طلاق ( 65 ) آيهء 4 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 227 .
( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 220 .