مسأله 2119 - كسى كه جنسى را نسيه فروخته و براى گرفتن پول آن مدتى قرار داده ، اگر مثلًا بعد از گذشتن نصف مدت مقدارى از طلب خود را كم كند و بقيه را نقد بگيرد اشكال ندارد بنابراين اگر در عوض جنس چك مدتدار داده و بخواهد مبلغى از آن چك را كم نمايد و نقد بدهد اشكال ندارد .
معاملهء سلف
مسأله 2120 - معاملهء سلف آن است كه مشترى پول را بدهد كه بعد از مدتى جنس را تحويل بگيرد و البته آن جنس بايد كلى باشد كه با ذكر صفات آن معين شود و اگر بگويد اين پول را مىدهم كه مثلًا بعد از شش ماه فلان جنس را بگيرم و فروشنده بگويد قبول كردم ، يا فروشنده پول را بگيرد و بگويد فلان جنس را فروختم كه بعد از شش ماه تحويل بدهم معامله صحيح است .
مسأله 2121 - اگر پولى را سلف بفروشد و عوض آن را پول بگيرد اگر پول طلا و نقره باشد معامله باطل است ولى اگر اسكناس باشد صحيح است بنابراين مىشود اسكناس را به كمتر يا زيادتر خريد و فروش نمود ولى نمىشود قرض داد و زياده گرفت . ولى سزاوار است احتياط در معامله اسكناس به اسكناس نيز ترك نشود . ولى اگر جنسى را سلف بفروشد و عوض آن را جنس ديگر يا پول بگيرد معامله صحيح است . و احتياط مستحب آن است كه در عوض جنسى كه مىفروشد پول بگيرد و جنس ديگر نگيرد .
شرايط معاملهء سلف
مسأله 2122 - معاملهء سلف شش شرط دارد :
اول - خصوصياتى را كه قيمت جنس بواسطهء آنها فرق مىكند معين نمايند ولى دقت زياد هم لازم نيست ، همين قدر كه مردم بگويند خصوصيات آن معلوم شده كافى است ، پس معاملهء سلف در نان و گوشت و پوست حيوان و مانند اينها كه نمىشود خصوصياتشان را كاملًا معين كرد باطل است ، ولى در بعضى از موارد كه ممكن است خصوصيات را طورى توصيف كرد كه آن معامله از جهل و غرر بيرون آيد مثل بعضى از انواع پوست