مسأله 1807 - كسى كه از اول تكليف خمس نداده اگر ملكى بخرد و قيمت آن بالا رود چنانچه آن ملك را براى آن نخريده كه قيمتش بالا برود و بفروشد مثلًا زمينى را براى زراعت خريده است در صورتى كه آن را خريده و از پول خمس نداده قيمت آن را داده بايد خمس قيمتى را كه خريده بدهد ولى اگر مثلًا پول خمس نداده را به فروشنده داده و به او گفته اين ملك را به اين پول مىخرم ، در صورتى كه حاكم شرع معامله پنج يك آن را اجازه بدهد خريدار بايد خمس مقدارى كه آن ملك ارزش دارد بدهد .
مسأله 1808 - كسى كه از اول تكليف خمس نداده ، اگر از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از خريد آن گذشته ، بايد خمس آن را بدهد . و اگر اثاث خانه و چيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن خود خريده پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فايده برده آنها را خريده ، لازم نيست خمس آنها را بدهد . و اگر نداند كه در بين سال خريده يا بعد از تمام شدن سال ، بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند .
2 - معدن
مسأله 1809 - اگر از معدن طلا ، نقره ، سرب ، مس ، آهن ، نفت ، ذغال سنگ ، فيروزه ، عقيق ، زاج ، نمك و معدنهاى ديگر چيزى بدست آورد در صورتى كه به مقدار نصاب باشد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1810 - نصاب معدن بنابر احتياط 105 مثقال معمولى نقره يا 15 مثقال معمولى طلا است ، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا برسد بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد و مثقال معمولى طلا و نقره 24 نخود است .
مسأله 1811 - استفادهاى كه از معدن برده اگر قيمت آن به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا نرسد ، خمس آن در صورتى لازم است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زياد بيايد .